جای خالی ما

به بهانه ی والنتاین

2012-02-14T07:43:00.003+01:00

بیست و دو سال پیش در دفترخاطراتم «نامه هایی به خودم» می نوشتم. یکی از این نامه ها به والنتاین آن موقعربط پیدا می کند. عجیب است که آن موقع هم هنوز بوی خودم را می دهم. و این بوی گندِ«تو» ی سرگردان هنوز با من است...

کاش می توانستمجز به خودم فکر کنم. یا جز به تو که در ته مانده های فکرم جولان می دهی! اصلا بههیچکدام. کاش در عرض نگاههای کم عرض تو، طولی هم در عاشقانه های زندگانی وجود داشت.و ما می توانستیم به جای دایره ی بیهوده گی، به چند ضلعی بودن عشق فکر کنیم. و ازگوشه ای به گوشه ای دیگر سرک بکشیم. نفسی تازه کنیم. و به جای گریختن از یکدیگر،دوباره عاشق شویم.

همیشه گمشده ها انسان را به جستن وا می دارد. به اینکه قانع نباشد به داشته هایخود. و یا که بر عکس! هر چه را که یافت مطلق انگارد و باور کند که یافته است. و انگار تو ... در گمشده های من ظاهر شدی و تصویر تو درخیال همانی که سالها در جستجویش بودمتلاقی یافت. بخاطر همین دستانت را چنان گرم فشردم و لبانت را چنان گرم بوسیدم و بادستپاچگی گفتم: دوستت دارم، که واقعا باورم شد عاشقت شده ام. چه احمقانه، ولیصادقانه!

اما من فقط تنهاتر شده بودم. و تو به این اندیشیده ای؟ اندیشیدهای که با وجود دوست داشتن، دستانمان دور می شد ازهم؟ سرد می شدیم و پرواز را فقط درشعرها می فهمیدیم؟ اندیشیده ای چرا با وجودی که سرمست از اطمینان صفا بودیم در خزانتنهایی قدم می زدیم و باد بی تفاوت بربوسه های ما می وزید و نشان لبها را پاک می کرد؟ آه که هنوز به یاد آتشین بوسه هایتو سعی می کنم از باد متنفر باشم. اما من اشتباه می کردم. تو مدتهاست که نبودی و نیستی، وبادی هم نمی وزد تا شاید اینبار نشانی از بوسه های تو را برایم بیاورد....
تو انگار عین باد، نه خود باد بودی: فرار و بی قرار... هی می رفتی و می آمدی، و من می فهمیدم که شانه های تو دیگر برای گریستن نیست. هی می آمدی و می رفتی،و من پی می بردم دستان تو نیز دیگر برای گرفتن نیست. و آغوش تو، برای پناه آوردن. ورؤیاهای تو دیگر، از من گذر نمی کنند. نمی دانم به عمد اینکار را میکردی یا من خود فهمیدم که با آمدن و رفتنت، فقط تنهاتر از همیشه شده ام.

شخصیت های تاریخی ما در کتاب های درسی نروژ

2012-02-13T15:37:00.003+01:00

امروز سر کلاسدرس اجتماعی samfunnsfagششم دبستان، سوال دانش آموزی خیلی خوشحالم کرد. او به من گفت که جواب سوالش را درکتاب پیدا نمی کند. سپس از من خواست که کمکش کنم. سوال این بود:

«ابن سینا» به خاطر چه چیزی مشهور است؟

درست است، خوبشنیدید! و خوشحالی من هم به همین خاطر بود. کمی هم موج غرور و افتخار احساسات مرا گرفت!از اینکه یکی از چهره های ما در کتاب های درسی این کشور مورد توجه قرار گرفته است.از این رو بدون اینکه به متن مراجعه کنم، جواب سوال را برایش اینچنین تشریح کردمکه: «ابن سینا» یک پزشک ایرانی است. و اورا به خاطر کتابهایی که در زمینه ی طب به تحریر در آورده می شناسند.

حتی در جایی خوانده بودم که «لباس های فارق التحصیلی» دانشگاههای دنیا بر گرفته ازلباس ابو علی سیناست. و اینرا برای شاگردان گفتم.

اما خوشحالی منچند لحظه ای بیش نپایید. دانش آموز من جواب را در صفحه 82 کتاب Midgard6 پیدا کرد. رو به من کرد و گفت: ولیدر کتاب در مورد ایرانی بودن ابن سینا هیچ اشاره ای نکرده است. در واقع او عرب است. صفحه ی کتاب را باز کردم و خواندم. اجازه دهید عینا برای شما هم نقل و ترجمه کنم:

En stor arabisktenker som fikk mye å si for legestudie i Europa, var Avicenna eller Ibn- Sina,som han het på arabisk. I over fem hundre år var hans lærebok i bruk påeuropeiske universiteter.

یکی از روشنفکر انبزرگ عرب که نظریات او در علم پزشکی اروپا جایگاه ویژه ای یافت، آوسینا یا به عربیابن سینا بود. بالغ بر 500 سال آموزه های او در دانشگاه های اروپا تدریس می شد.

”Vi må studere menneskekroppen for å finne ut hvordan denfungerer”, skrevi han i sin lærebok. Han åpnet kroppene til døde mennesker forå lære. Det var ikke så vanlig i Europa. Her trodde mange leger at fæle sykdommervar en straff fra Gud.

ابن سینا در کتابهای خود می نویسد: « برای اینکه عملکرد ارگانهای بدن را بفهمیم، باید بدن انسانهارا مطالعه کنیم.» او بدن مرده ها را برایمطالعه کالبد شکافی می کرد. این کار در آن زمان اروپا معمول نبود. در اینجا بسیاریاز پزشکان فکر می کردند که بیماری های صعب العلاج نتیجه مجازات خداوند است.

...

اما فقط ابوعلی سینا نیست که جهان او را به نام ایرانی نمی شناسد. «خیام»،«ابوریحان بیرونی» و بسیاری از شخصیت های دیگر نیز که ما به آنها افتخار می کنیم،جهان به نام ما نمی شناسد.

------------------------------------------------------------
Bilde er blitt tatt av: MIDGARD 6 lærebok

اسکی هم یاد گرفتیم...

2012-02-09T23:27:00.004+01:00

دیروز عین بچه ها ذوق خرید داشتم. بالاخره بعد از ده سال اقامت در نروژ، دیروز تصمیم گرفتم که برای خودم «اسکی» بخرم.

امروز بچه های کلاس ششم ما برنامه ی «روز اسکی» داشتند. و من هم اعلام کرده بودم یا بهتر است بگویم مجبور شدم اعلام کنم که من هم هستم. وقتی امروز صبح در محل اسکی حاضر شدم، آن هم با اسکی تازه بچه ها خوشحال شدند. یکی از بچه ها به دیگران گفت: مختار هنوز اتیکیت قیمت رو هم از رو اسکی هاش برنداشته...

خیلی کنجکاو بودند. همه از من می پرسیدند که تا حالا چند بار اسکی کرده ام. ... و من در طی این ده سال، دو یا سه بار به اسکی رفته ام. البته بار اول که می خواستم اسکی کنم، «رفتم دیدم آنقدر که برف بود برگشتم.»

با همه روز خوبی داشتم. دو تا از شاگردانم تمام مدت اسکی با من بودند و به من یاد می دادند که چه کار کنم... و من امروز توانستم خیلی چیزها را از همین بچه ها یاد بگیرم.

ـ خودمونیم ... اسکی هم باحاله ها....

با جدیتی بی سابقه ...

می خواستم فقط امتحان کنم افتادن چه مزه ای داره !

با همکارام...

خر و خردلی و bæsj و bæsjebrun

2012-02-07T21:26:00.000+01:00

یادداشت های یک معلم پُست مدرن!

امروز در کلاس درس دوم دبستان، بچه های کلاس تقسیم شدند به گروههای 2 یا 3نفره تا تخیلاتشان را در باره ی «فضا» به کار اندازند. قرار این بود که این بچه هاهر چه که می توانند در مورد فضا خیال بافی کرده آنرا بر روی کاغذ آورند و نقاشیهایی هم در همین رابطه بکشند.
دو تن از بچه ها توی بغل من نشسته و اصرار کردند که من هم همگروه آنها باشم. 3معلم در کلاس بودیم، و من قبول کردم. وقتی با هم نشستیم عین بچه ها شدم و با همقصه سازی کردیم. سعی کردیم که قصه ی ما خیلی هیجان انگیز باشد. مثلا اینکه: ما 3 نفرتصمیم می گیریم به فضا برویم. در بین راه سفینه ی ما گم می شود و ما مجبور می شویمکه در سیاره ای فرود آییم. این سیاره برخلاف دیگر سیاره هاست. اول از همه اینکهکروی نیست. بلکه مکعبی شکل است. و روی هر سطحش مخلوقات عجیب و غریبی زندگی میکنند. و اگر هر کدام بخواهد به سرزمین همسایه تجاوز کند، از بالای لبه ی دیگری بهپایین پرت می شود.
من به بچه ها کمک کردم تا بتوانند قصه را کمی فرم دهند. «لوکاس» مسئول نوشتن بود وآن دیگری «استفان» نقاشی می کرد.
در ادامه ی قصه، من در این سیاره گم میشوم. و وقتی لوکاس و استفان مرا پیدا می کنند، من عین موجودات فضایی شده ام. رنگ ورویم عوض شده است و ...
استفان موجودات را با 5 دماغ و هشت دست و پا نقاشی کرد. و حالا که من هم عین آنهاشده بودم نیز باید به همین ترتیب نقاشی می شدم.
او هر بار چیز جدیدی می کشید و آنرا با خنده به من و لوکاس نشان می داد. لوکاس هیجاناتداستان را دوست داشت و بخشی از تخیلات داستان شده بود. و من کمکش می کردم که ازنظر املایی نیز بعضی کلمه ها را درست بنویسد.
در همین اثنا من باید به بقیه ی بچه ها هم سرک می کشیدم. بعضی از بچه ها دوستداشتند که داستانشان را برایم بخوانند. بعضی دیگر نقاشی های عجیب و غریب کشیدهبودند و به من نشان می دادند. وقتی برگشتم، استفان مرا کشیده بود. گفت: توی صورتتbæsjebrun (بَش ِ برون) بکار برده ام.
باید اعتراف کنم من کلمه ی bæsjebrunرا برای اولین بار بود که می شنیدم. گفتم حتما ارتباطی با کلمه ی bæsj (بَش) که به معنی «گوه»ست دارد.راستش حالم گرفته شد. به استفان گفتم: آدم به بزرگتر نمی گه که تو صورتش bæsj بکار می بره ...
طفلکی با نگاه استفهام انگیز نگاهم کرد. لوکاس که از یک خانواده ی برزیلی یایی ودوزبانه است مثل اینکه به چنین سوء برداشت ها آشنا باشد رو کرد به من و گفت:ناراحت نشو مختار، این فقط یه رنگه ...

وقتی برای معلم دیگر تعریف کردم، هر دو از ته دل خندیدیم. bæsjebrun یعنی «قهوه ای گوهی» و هیچ ربطی بهگوه ندارد. عین خردلی ما که هیچ ربطی به «خر» ندارد....

نشست مدیران و برنامه سازان رادیو های خارجی زبان در اسلو

2012-02-05T23:07:00.000+01:00

دیروز برای اجرای موسیقی در یک نشست «رادیویی» به اسلو دعوتبودم. من و دوست هنرمندم تبریزلی، که خوداو هم از برنامه سازان رادیو آذری ست.

«دوغان» بعنوان سردبیر رادیوهای خارجی زبان مسئول این نشستدر اسلو بود. او که از سال 1996 این سمت را بعهده دارد، در این نشست سالیانه کهتمام برنامه سازان و همکاران رادیو های خارجی زبان نروژ دعوت بودند، هدف های اینبخش از رسانه ها را باز تشریح کرد. او در بخشی از سخنانش تاکید کرد که هدف ما ایناست تا مهاجرین بتوانند صدای خود را از رسانه های همزبان در نروژ بشنوند.

در این نشست چند تن از سیاستمداران از احزاب مختلف نروژ نیزحضور داشتند. در بخشی از سخنان برنامه سازان رادیو نسبت به تخصیص بودجه ی کم بهرادیو ها که وسیله ی ارتباطی ی مهمی بین فرهنگ میزبان و مهمان هستند، اعتراض داشتهو خواهان دریافت بودجه ی بیشتری برای ادامه ی کارهای رادیو شدند.

یکی از مجریان برنامه ی رادیو سومالی که خانمی جوان بود نسبت به حضور کمرنگ سیاستمداران و عدم پشتیبانی آنها از فرهنگ مهاجرین انتقاد صریح کرد. او گفت:

ـ سیاستمداران هنگام انتخابات رادیوهای ما را می شناسند، و می خواهند به این وسیلهرای مهاجرین را به خود جلب کنند، ولی همینکه خرشان از پل گذشت، دیگر احوالی از مانمی گیرند.

او گفت: ما می توانیم پل ارتباط بین نروژی ها و مهاجرینباشیم.

او همچنین در بخشی از سخنانش گفت: موقعی که در خاور میانه به خاطر کاریکاتور پیامبر اسلام الم شنگه بپا شد و پرچم نروژ را به آتش کشیدند، دولت نروژ گیج مانده بود که باید چه کار کند؟ باید با که تماس برقرارکند تا این بحران را حل کند؟ تازه احساس شد که چقدر در این زمینه کم کار شده است.

قابل به ذکر است که کار رادیو تقریبا یک کار داوطلبانه است.و مجریان و برنامه سازان بابت این کار حقوق و مواجبی دریافت نمی کنند. بسیاری از آنها از شنوندگان کمک می گیرند. به خاطر همین هر ازگاهی بعضی از رادیو ها از جمله رادیوی «ویتنامی» ها از ادامه ی کار باز می مانند.

دوغان در مصاحبه ای کوتاه با من در این مورد گفت:

ـ در حال حاضر 8 رادیو پا برجاست که به زبانهای مختلف برنامه پخش می کنند.اینهاعبارتند از: رادیوی ترکی ـ استانبولی ـ ، ترکی آذری، فارسی، افغانی، اردو،سومالییایی، آلبانی، عربی، که در طول هفته برای همزبانان خود برنامه دارند.

پرسیدم: آیا دولت در این زمینه کنترلی بر محتوای برنامههایتان دارد؟

و پاسخ گرفتم: به هیچ وجه. او ادامه داد:

ـ ولی ما تعهداتی داریم. اینکه اجازه نداریم نفرت و تفرقه را تبلیغ کنیم. اجازه نداریم پاروپاگاندا راه بیاندازیم.

دوغان سردبیر رادیوهای زبانهای خارجی در نروژ

....

در خاتمه عین فیلم هندی، برنامه با غذاهای عالی ی پاکستانی و پذیرایی بسیار خوب، و موسیقی آذری به خیری و خوشی پایان یافت. این هم عکس هایی از این جلسه....

«لوکه زاهیر» فروزان کردستان!

2012-02-01T20:57:00.000+01:00

سالهاپیش، قبل از انقلاب، زن زیبارویی به نام «فروزان» با رقص های لوَند و کاباره ای اش،چنان زبانزد خاص و عام شد که توانست گیشه های سینما را با نام خود پر کند. زن هادر دوره ی «مرد سالار» یا بهتر است بگوییم «جاهل سالار» جامعه ی آنروز ایران، حداقلاختیار تن و بدن خود را داشتند. گر چه یدککشیدن نام «زن کاباره ای» یا «هرجایی» یک رسوایی برای زن آن روز به شمار می آمد،ولی تهدیدی برای جان او نبود.

امروزه بعد از گذشت چهار دهه از آن زمان در جوامع سنتی مرد سالار ما، حتی اینحداقل نیز برای زنان امکان پذیر نیست. یعنی زنها حتی اختیار تن و بدن خود را نیزندارند. و در صورتی که پای خود را فراتر از «تابو» ها بگذارند، مجازات سنگینی درانتظار آنها خواهد بود.

«لوکهزاهیر» یکی از زنهایی ست که گاهی پایش را فراتر از به اصطلاح «گلیم» تابوها گذاشتهاست. این هنرمند زیبا رو و جوان، با خواندن آهنگ هایی که بیانگر احساسات زنانه است، طرفداران زیادی در کردستان عراق پیدا کرده است. در یکی از آهنگ هایش که بهزبان کردی ست احساسات زنانه را آشکارا چنین بیان می دارد:

ولمکن ... راهم رو نبند... به من چشمک نزن

بوسهای من فروشی نیست... دستم رو ول کن ... ازم لب نگیر

نذاردستات به سینه هام عادت کنه .... لبات رو با لبام خیس نکن

منتو رو می فهمم ، تو هم منو درک کن...

(ترجمه از گزارشگر بی بی سی)

«هلکوتزاهیر» آهنگساز لوکه در مصاحبه با بی بیسی از تهدیداتی که متوجه ی آنهاست می گوید.

اماآنچه که توجه مرا به این خواننده و آهنگساز جلب کرد، اجرای استادانه و هنرمندانه ی آهنگ یا آهنگ های فارسی او در کردستان عراق است. هم خواننده و هم آهنگساز به بی بی سی می گویند که آهنگ هایفارسی بیشتر از آهنگ های عربی در کردستان طرفدار دارد.

«چی چی» یکی از آهنگ هاییاست که لوکه زاهیر آن را کاملا به سبک خواننده های کاباره ای ایران زمان شاه، ومشهورترین آنها فروزان اجرا کرده است. استفاده از آلت های موسیقی، نواختن ویولونچنان است که دقیقا آن دوران و آن موسیقی را تداعی می کند.

حالا نمونه ای از آهنگ فارسی فروزان را تماشا کنید:

این هم گزارش بی بی سی در مورد لوکه زاهیر:

حالا حالا ها زنده هستم...

2012-01-31T13:06:00.000+01:00

امروز دکتر بودم. برایآزمایش و عکس برداری از شکم و روده و کلیه و غیره. دو ـ سه هفته ای بود که دردشدیدی را در شکم حس می کردم. برای دکترم هم عجیب بود. بالاخره گفت که باید چک بکنم.ولی دکتر رضا یکی از دوستانمان جایی را برای «چک» معرفی کرد که به قول معروف تضمینشبالا بود. گفت:

ـ این مرکز تا حالا چندین مریض سرطانی رو به ما معرفی کرده .... کارش درسته!!!

بالاخره امروز نوبت داشتم. تو شهر Tønsberg .یه ساعت و نیم با اتومبیل راه بود. و من به مثل بچه های خوب به موقع سر قرارم بودم. آقای دکتر بعد از دیدن من، بدون اینکه اسم مرا صدا کند، مستقیمبه من اشاره کرد و گفت که داخل شوم.

سنم را پرسید. و از من خواست تا لباسم را بالا زده و دراز بکشم. سپس مشغول شد.

گفتم: والله دکتر تو خونواده سابقه سرطان داریم.

نگاهی به من کرد.

ـ کلیه ی سمت چپتکاملا سالمه ... ایرانی هستی؟

از سوالش تعجب کردم.

ـ از کجا فهمیدیدکتر؟

ـ سمت راست هم خیلی سالمه ... ببین خیلی عالی یه. و در داخل مونیتور فعل و انفعالات شکمم را نشان و برایم توضیح داد.

خوشحال شدم.

ـ دخترم لیسانس فارسی می خونه. تو خونه خیلی به فارسی گوش می دیم. و من یه جوراییبه لهجه ی ایرانی ـ نروژی عادت کردم.

البته تعجب هم داشت. اینکه دختری نروژی در دانشگاه زبان فارسی را بخواند. گفتم:

ـ جالبه ...

و با دکتر گرمگرفتم.

ـ البته هم من و هم مادرش که دکتر هستیم، دوست داشتیم دخترم دکتر بشه... نمره شمهم خوب بود. ولی خب نمی دونم چطور به مغزش رسید که لیسانس فارسی بگیره ...

گفتم: ـ دیگه بچهها خودشون راه خودشون رو انتخاب می کنن.

و بالاخره معلوم شد که دخترش در ایتالیا به دانشگاه می رود.

خودم را معرفی کردم. گفتم که نویسنده و وبلاگ نویس هستم. خوشحال شد. و بیشترتحویلم گرفت.

گفت: سالم هستی.سالم سالم...

و آدرس وبلاگ هایم را از من خواست. برایش نوشته، حساب کرده و راه افتادم.

حداقل مطمئن شدم که حالا حالا ها زنده هستم....

این عکس ها هم برای خالی نبودن عریضه از همان شهر تونزبرگ:

مرکز آزمایشگاه

مجسمه پنگوئن ها در بندر شهر

بندر یخ زده ی شهر

ایجاد مدل یخی هنر با استفاده از هوای مجانی

2012-01-29T22:42:00.000+01:00

در حالیکه ما پا روی پا انداخته خود را در کنج اتاق روبروی سریالهای بی سر وته تلویزیونی پخش از وطن، زندانی می کنیم، و با شکایت از هوای سرد خود را قانع می کنیم، دراینجا از همین هوای سرد برای ایجاد هنر و شکوفایی استعداد بچه ها استفاده می کنند.چطور؟ اول این عکس ها را ببینید:

چندی پیش یکی ازهمکارانمان در مدرسه، معلم «کاردستی و هنر» پروژه ای را به مدرسه معرفی کرد کهجالب آمد. بر اساس این طرح قرار شد بچه ها با استفاده از کارتونهای مقوایی شیر،دستکش های پلاستیکی، بادکنک و غیره که معمولا در هر خانه ای یافت می شود، «هنرهایطبیعی یا یخی» ایجاد کنند. بدین ترتیب که با پر کردن آب یا محلول رنگی در داخل هریک از این محصولات و قرار دادن آنها در هوای آزاد و در واقع در معرض هوای زیر صفر درجه و سپس بایخ زدنشان، مدل های یخی بسازند. این کار دوشنبه پیش انجام شد. و روز جمعه آخرهفته، نوبت به بهره برداری رسید. سه ساعت آخر مدرسه بچه ها تمام محصولاتی را که درآن آب یا محلول رنگی ریخته بودند را باز یافت کردند. و به این ترتیب دیوارهای یخی،برج های برفی، و یا چیزهای دیگری را ساختند که در عکس مشاهده می کنید.
یک آکتیویته ی بسیار عالی که توانست بچه ها را کاملا فعال سازد.

البته ناگفته نماند که بنده هم همیشه از این گونه هنرها الهام می گیرم. از این رو وقتی آخر هفته را در خانه تشریف داشتم، ناگهان ایده ای به نظرم رسید. داد زدم: یافتم یافتم.... البته هنوز چیزی نیافته بودم. بعد از جستجوی فراوان در کمد، شکاف های آشپزخانه و یا تله موش های زیرزمین موفق شدم تا یک گردوی بسیار گرد و بزرگ پیدا کنم. بله گردو، سپس به بالای تپه ی محل رفته، و از آن بالا آن را به پایین غل دادم. آیا می دانید چه اتفاقی افتاد؟ البته که نمی توانید حدس بزنید... وقتی گردوی کوچولو به پایین تپه رسید دیگر یک گردو نبود بلکه گلوله ی یخی ی بزرگی شده بود... اگر این هنر نیست پس چیست؟...

...یعنی قبلا می دانستید؟

پس بگذریم.

ریاضی، معادلات کسری وعیسی مسیح!

2012-01-28T23:07:00.000+01:00

امروز تو دانشکده به قدری کلاس «فلسفه و دین» خسته کننده بود که نپرس. باور کنین اگه خوشگلی ی خانم استاد نبود، یه لحظه هم تو کلاس بندنمی شدم. می دونید که وقتی آدم تو کلاس حوضله ش سر می ره، کنجکاوه که ببینه بقیه هم مثخودشن یا نه ... از بغل دستیم که پسر جوونو با حالی بود پرسیدم: کلاس برات کمی خسته کننده نیست؟

گفت: من اصلا اینجا نیستم! و بالاخره هم وسط های کلاس گذاشت و در رفت.

از همکلاسی دست راستی م هم که یه خانم خوشرویی بود همین رو پرسیدم. گفت: فقط کمی؟ ولبخند جانانه ای حواله ی من کرد.

وسط های درس خوابم گرفت. پر زدم به بیرون از کلاس... دورتر، تو ایران... آره انتخابات... یاد اون قدیم ها افتادم.آخه ما در زمان شاه یه نماینده به مجلس فرستاده بودیم که هیچوقت در مجلس حرف نزد.مردم محل ما آرزوشون شده بود تا برای یه بار هم که شده «رادیو و تلویزیون» مرکز نامی از شهر ما ببره.روزی یکی از همشهری ها این حرف رو به گوش نماینده ی محترم رسوند و از او درخواستکرد که ترتیب یه سخنرانی پیش از دستور رو تو مجلس بده تا شاید بچه محل ها باشنیدن اینکه نماینده فلان شهر هم سخنانی ایراد کرد دلشان خوش بشه، دفعه بعد هم بهاون رای بدن.

و بالاخره روز موعد فرا رسید. نماینده محترم شهر ما پشتبلند گوی مجلس قرار گرفت و با صدای بلند و ملتمسانه ای گفت: آقای رئیس این روزها خیلی هواگرم شده است. بی زحمت دستور بفرمایید تا پنجره های اینجا را باز کنن....

...

در همین اوضاع و احول نگو خانم استاد یکی از داستانهایانجیل «عهد جدید» رو روی تابلوی الکترونیک کلاس فرستاده و از دانشجوها خواسته بود کهاین «داستان از فصل 15» رو خونده و اون رو تحلیل کنن.

بین خواب و بیداری چشمم مثل بچه های تنبل افتاد به اول سطرپاراگراف ها روی صفحه.

«اگر چنانچه یکی از شماها صاحب صد راس گوسفند باشد و یکی از آنها گم شود... »

«یک خانم ده تا ... داشت و یکی را گم کرد...»

«یکی دو پسر داشت و یکی از آنها .... »

... در اون حال که دستام بالا وخمیازه م هنوز تموم نشده بود، استاد متوجه من شد. با ذوق به طرفماشاره کرد و گفت: خب مث اینکه تو می خوای بگی... خب تو چه برداشتی از این داستان عیسی می کنی؟

بعد از یه بحث طولانی تو کلاس، گمان کنم من تنها کسی بودم که تو این مدت از گود خارج افتاده بودم. گیر کردم که چی بگم.... به یاد نماینده شهر مون افتادم.... موضوع پاراگراف ها رو از نظر گذروندم. بعد بطور ناگهانی فقط برای اینکه حرفی بزنم، گفتم: والله من فکر می کنم عیسی مسیح از ریاضی هم خیلی سر رشته داشت. و مخصوصا به معادله های کسری بیشتر دقت می کرد. در این داستان به وضوح می بینیم که احتمالا عیسی مسیح می خواسته به دیگرون حل کردن کسر یک صدم، یک دهم و یک دوم رو یاد بده ...

لازم نبود قیافه ی بقیه ی همکلاسی ها رو ببینم ... خودم می دونستم چی گندی زدم....

گفتگوی من و حافظ

2012-01-24T20:34:00.000+01:00

برای اینکه چشمم به چشم کسی نیافته سرم رو کردم زیر پتو ... که خوابم برد. تو خواب حافظ رو دیدم. تحویلم گرفت.

گفت: مژده ای دلکه مسیحا نفسی می آید...

خنده م گرفت. بهش برخورد انگاری.

گفت: ای دل مباشیک دم ـ خالی ز عشق و مستی
گفتم: از اول که اینجوری نبودم.

گفت: که عشق آساننمود اول، ولی افتاد مشکل ها

گفتم: این حرفادیگه قدیمی شده مش حافظ، یه راه جدید نشون بده.

گفت: راهیاست راه عشق ـ که هیچش کناره نیست

گفتم: پس چارهچیست؟

گفت: آنجا جز آن که جان سپارند چاره نیست.

گفتم: اون عشق رو نمی فهمه ...

گفت: با کافرانچه کارت ـ گر بت نمی پرستی؟

گفتم: دنبال یهجو وفا هستم.

گفت: : ور ازدلبر وفا جستم جفا کرد

گفتم: پس چیکارکنم؟

گفت: نصیحت گوشکن جانا ـ که از جان دوست تر دارند

گفتم: دلم دارهمی ترکه ... باکی می تونم حرف دلم رو بزنم؟

گفت: نکته ها هستبسی محرم اسرار کجاست؟

گفتم: پس تو جهانبه کی می شه اعتبار کرد؟

گفت: جهان و کارجهان بی ثبات و بی محل است

گفتم: راه چارهنشون بده.
گفت: مجو درستی ی عهد از جهان سست بنیاد...

گفتم: فقط یه راه... یه کوچولو...
انگار دلش برام سوخت. گفت:
بر آستانه ی تسلیم سر بنه حافظ

که گر ستیزه کنیروزگار بستیزد

از خواب پریدم... ولی از رؤیام نه ....

دعوت به همکاری برای تشکیل یک گروه هنری

2012-01-23T18:14:00.002+01:00

اگر در طی زندگی خود هنری داشته ای و آرزومند بوده ای تا آن را روی صحنه ببری ولی این امکان برایت نبود و نتوانستی آنرا با دیگران قسمت کنی، الان زمانش فرا رسیده است. نشستن جایز نیست. آیا می دانی که هنر تو می تواند در خدمت جامعه ی فرهنگی غربت زده ی ما قرار گیرد؟ آیا می دانی که هنر تو باعث می شود تا دیگران نیز به حرکت در آیند و به خود باور کرده و امیدوار شوند؟ پس معطل نکن! فکر چه کنم چه نکنم ها رو نکن ... حرکت کن! همین! باید همه بدانند که تو چه هنری داری. باید همه بدانند که تا حالا غفلت کردی، اما هنوز هم پیشتاز هستی .. شوخی نمی کنم با تو ام، تو ....
...

مدتهاست که با این پروژه در گیر هستم. و خودم هم می دانم که احتیاج به صرف نیرو، انرژی زیادی است. و از همه بدتر بی قراری! خب:
ما زنده به آنیم که آرام نگیریم ـ آسودگی ما عدم ماست
گفتم شیون یکبار ومرگ هم یکبار. یا می شویم یا نمی شویم.دلم می خواهد که ما هم یک شناسنامه ی فرهنگی داشته باشیم. یک کار ماندگار. فکر کردم که اصلا باختی در کار نخواهد بود. آخرش این که با دوستان هنرمند جدیدی آشنا می شویم. و یا حداقل می فهمیم که چه عزیزانی در این حیطه کار می کنند. از این رو بالاخره دست به دامن فیس بوک شده و از دوستان و آشنایان هنرمند دعوت بههمکاری نمودم.

هنوز هم می کنم. و دوست دارم که هر کسی به اندازه ی توان خودش همت کرده پا به میدان بگذارد...

خوشبختانه ظرف همین چند روز استقبالعالی بود. خودم انتظار نداشتم. دوستان خوبیاعلام همکاری کردند. نوازنده هایی که آنها نیز مدتهاست به طور متفرقه کار می کنند.
گفتم تا گرم است پتک را بکوبیم. تمرینات را شروع کرده ایم. با یک گروه کوچک کر. با بعضی از موزیسین ها نیز از طریق اسکایپ ارتباط برقرار کرده، و تمرینات را شروع کرده ایم. امیدم این است که بزودی یک گروه کاملی داشته باشیم. و علاوه بر موسیقی، در زمینه ی «رقص»، تئاتر، و برنامه گردانی کارهای قابل توجه ای انجام دهیم.

خوشحالم.

با من از طریق ایمیل زیر تماس حاصل کنید. mokhtar.barazesh@hotmail.com

بالانس

2012-01-19T15:31:00.000+01:00

من در تمام زندگی م نگاه مخصوصی به این فیلم های انیمیشن داشته ام. قبلا هم تعدادی از این انیمیشن ها را در «جای خالی ما» منتشر کرده ام. بعضی از آنها پیام های خاصی دارند. مرا می گیرد. و من مدام در فکر آنم که بفهمم سازنده چه منظوری داشته است. به خاطر همین برایم زیبا می آیند. انیمیشن «بالانس» هم یکی از آنهاست. ساخته ی Wolfgang Lauenstein و Christoph Lauenstein است. با توجه به سال ساخت آن 1989 دو سال قبل از فروپاشی شوروی کمونیستی، باید اشاره ی سازندگان به این فرآیند باشد. افراد در این انیمیشن کاملا همسان هستند. بک جور لباس پو شیده اند و حتی از لحاظ جنسیتی نیز لحاظ نشده اند. و هماهنگی آنها برای ایجاد بالانس در روزمرگی هایشان نشان از نوعی نظم دارد. ولی این بالانس با یک اتفاق ساده در هم می ریزد...

بعضی از انیمیشن ها در وبلاگ: Light headed

http://www.mokhtar2.blogspot.com/2011/10/hva-skal-den-si.html

به خاطر اون پری ی غمگین

2012-01-18T22:29:00.000+01:00

من پری ای رو می شناسم که خیلی ها می شناسنش. خیلی ها میبیننش. اما هیچکی اونو باور نداره. از دلش بی خبره....

پری ی کوچیک ما شکسته شده. از روابطا، زوابطا دیگه خستهشده. از آدمایی که آدم رو خسته می کنن، خسته شده. همونایی که با نگاههاشون، حرفاشون پری رو خونهنشین کرده بودن. همونایی که پری رو تو قفس می خواستنش. پاک و پاکیزه و سنگین و نجیب.

پری ی کوچیک ما غمگین بود. نمی تونست چیزی باشه که خودش،خودش می خواست. نمی تونست بگه آرزوش چیه؟ دنیاش چیه؟ دوستاش کیه؟ اون پری خودش نبود، یه سایه بود. یه سایه که با خودشمغریبه بود. به خاطر همین از خودش بدش می اومد. از همه ی آدمای دور و برش بدش می اومد. روزگاری فکر می کرد شاید با عشقبتونه تاب بیاره، عشق بکنه. رفت اون در پی عشق. اما عاشق پری ی قصه مون، از همینآدما بود. خیلی زود شد صاحبش. حالا اون بایست برای صاحبش رل بازی می کرد. برا صاحبشدلربایی می کرد. برا اون میپوشید و می کوشید و می جوشید ... اما صبر پری ی کوچیک ما بسر اومد.

اون دلش شکسته بود. افسرده بود. قدرت اینو نداشت که بهدنیای خودش سر بزنه. یا که آروم بگیره پر بزنه... بالهاشو بریده بودن. قلباشو دریده بودن.

هیچکی آخه پری رو باور نداشت. هیچکی اون رو نمی دید. پری ی خوشگل ما دلش داشتمی ترکید. دلش داشت بیرون می زد. از بس از پنجره به بیرون زل زده بود، خوابش گرفتهبود. فکر می کرد شاید توی خواب همه چیز درست بشه. شاید توی خوابش بتونه خودش باشه.اما نشد. چونکه اون خوابش نبرد.

پری ی تنهای ما نمیدونست چطور از دنیای این آدما بیرون بخزه. یا بگه که این منم. منم این هر چی میبینید این منم. فکر میکرد چطور باید زنجیرا رو پاره کنه؟ درداشو چاره کنه. اما اونته دلش دلشوره داشت. از همین آدما که دور و برش بودن دلش گرفته بود. از همینا بودکه رنگ صورتش، اون صورت قشنگش پریده بود.

.....

اما امروز یه چیزی پری رو خوشحال کرده بود. یه دونه عکسبلا، بدن برهنه و بی پروا ... یه پری از جنس خودش. عین خودش.

پری خوشحال شده بود. اینکه اون هم می تونه، باید که بی پرواباشه. بشکنه تابوها رو رها بشه. پری باید بتونه پری باشه.

...

من پری ای رو می شناسم که خیلی ها می شناسنش. خیلی ها می بیننش. شاید امروزبتونن این پری رو باور کنن. شاید امروز بتونن این پری رو خوب ببینن.

موفقیت جدایی نادر از سیمین

2012-01-16T23:47:00.000+01:00

امروز تمام فیس بوک پر شده بود از خبر درو کردن جوایز فیلم «جدایی نادر از سیمین» در مراسم «گلدن گلوب». من هیچوقت اشتراک فیلم و انتشار خبری را تا این حد وسیع ندیده بودم. جوایز گلدن گلوب که هر ساله در امریکا به بهترین تولیدات سینمایی و تلویزیونی اهدا می شود، پس از اسکار مهمترین جوایز سینمایی در امریکاست. بنابر این خوشحالی ایرانی ها بیخود هم نیست.

کاش ما هم بچه بودیم

2012-01-12T17:12:00.002+01:00

تصور کن دلت پر است. دلگیری... احساس می کنی که یکی تو راکاشته است. شب را هم خوب نخوابیده ای. و در جایی مثل مدرسه کار می کنی که با بچهها سرو کار داری. باید رویت خندان باشد. باید بچه ها غمت را نبینند. تصور کن داریآرام و غرق درافکار در حیاط مدرسه قدم می زنی. دلتنگی ها و دلگیری ها قلبت راآزرده است... اما ناگهان یکی از بچه های کلاس ت، کلاس دوم، از دور تو را می بیند.به طرفت می دود. و بی بهانه تو را در آغوش می گیرد و می گوید:

ـ دلم برات تنگ شده بود، مختار!

این یکی از شاگردان آن کلاسی است که من در هفته دو ساعت پیششان هستم. فقط دو ساعت!و هفته ی پیش که مریض بودم، نتوانستم به کلاسشان بروم. روی زانوهایم می نشینم و بغلشمی کنم. می گویم:

ـ منم دلم برات تنگ شده بود عزیزم!

زنگ می خورد و او از من دور می شود تا به کلاسش برسد. بلند می شوم. انگار خودم راسبک احساس می کنم. دیگر دلگیر نیستم. عجب معجزه ای! باورم نمی شود که بچه ی به اینکوچکی قادر بوده است بار به این سنگینی را این چنین از شانه هایم باز کند. آن همنه با بحث های فلسفی یا روانشناسی، فقط با گفتن یک جمله... نه، باورم نمی شود کهیک جمله ی ساده می تواند اینچنین نیرویی به آدم بدهد.

راه می افتم. قدم های با نشاط تری بر می دارم. هنوز با این مشغولم که این چگونهممکن است؟

با خود فکر می کنم: کاش ما هم بچه بودیم و احساسمان را ازیکدیگر دریغ نمی کردیم. کاش حرف دلمان را به همین سادگی به یکدیگر می زدیم. ونگران این نبودیم که ممکن است که با گفتن این حرف ها، آدمهای مقابل مان خودشان راگم کنند.

با خود فکر می کنم که کاش شناخت ما به اندازه ی همین بچه ها بود که با دو ساعت درهفته می توانستیم آدمها را بشناسیم.

کاش ما هم بچه بودیم.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نقاشی یکی از بچه های کلاسم.

ساکش را دادند ولی خودش را نه...

2012-01-10T22:15:00.004+01:00

باور کنید از عشق رویگردان بودم. از وجود آن، از استدامت آن.با خود اندیشیده بودم شاید دیگر چنین متاعی را خریداری نیست، و زمان زمان عاشق شدنو بودن نیست. تا اینکه چشمم به این شعر زیبا که در صفحه ی یکی از دوستان در فیسبوک به اشتراک گذاشته شده بود، باز شد. دگر گون شدم. خواندم و خواندم و بازخواندم:

شناور سوي ساحل هاي ناپيدا
دوموج رهگذر بوديم.
دوموج همسفر بوديم.
گريز ما، نياز ما، نشيب ما، فراز ما،
شتاب شاد ما، باهم
تلاش پاک ما، توام
چه جنبشها که ما را بود روي پرده دريا
شبي در گرد بادي تند، روي قله خيزاب
رها شد او زآغوشم.
جدا ماندم زدامانش.
گسست وريخت مرواريد بي پيوندمان بر آب...
از آن پس در پي همزاد ناپيدا
براين درياي بي خورشيد
که روزي شبچراغش بود و مي تابيد
به هر ره مي روم نالان

به هر سو مي دوم تنها...

نمی دانستم چه بنویسم. اشک چشمان را یارای ایستادن نبود. این شعر را همسر یکی از دوستان جانباخته ی سال67 به اشتراک گذاشته بود. و من نمی دانستم در برابر عظمت و شکوه این عشق چگونه سرفرود آورم...

دلمگرفت. و مرا برد به آن روزها ... به آن روزهای پر تلاطم...

...

از دیروز متوجه شده بودم که «قزل» پکر بود. گوشه ی مغازه اشکز کرده بود و حرف نمی زد. مغازه ای که روزگاری تنها «کتابفروشی» محل بود.کتابهایی که تو می توانستی فقط در این کتابفروشی بیابی. اما امروز... او که همیشهتبسمی در گوشه ی لبانش داشت، امروز بیش از همیشه ساکت و غمگین به نظر می آمد. مناو را خوب می شناختم. ما تقریبا با هم بزرگ شده بودیم. دوران مدرسه و دورانپرتلاطم انقلاب را با هم پشت سر گذاشته بودیم. و مثل خیلی از نوجوانهایی که دنبالآرمانهای حقیقت خواهانه بودند، خودمان را اینچنین در پشت نیمکت های کلاس تعریفکرده بودیم.

ـ چرا حرف نمی زنی قزیل؟

اشک از چشمانش سرازیر شد.... حالا دیگر اشک ها حکایت می کرد.

ـ از برادرت کمالِ ...؟

آرام با سر تایید کرد.

ـ یعنی ...؟ شایعات درسته؟

***

آن عصر پاییزی باران شدیدی باریده بود. چاله چوله های کوچه های شهر هنوز پر ازآب باران بود. موتور سواری از کنارم رد شد، کشیدم کنار تا رویم آب نپاشد. آنوقتآرام و با احتیاط پیچیدم به طرف خانه ی پدر قزل: «مشتی» که در ته حیاط باغ بزرگقرار داشت. حیاط و باغی که برایم بوی آشنایی را روایت می کرد. آن موقع ها که مدرسه می رفتیم عصرها من و دوست همکلاسی م«قزل» در این باغها چنان با شادمانی بازی می کردیم که انگار هیچ دغدغه ای ما رانبود. آلوچه های رسیده ی باغ مشتی همیشه آبدار و خوشمزه بودند. وقتی که آلوچه چینیتمام می شد، «اَجِی» مادر قزل سبزهایشان را دستچین کرده، داخل نمیار می ریخت. سپسبا سنگ نمیار آنها را له و با «درال» مخلوط می کرد. در شمال به این می گفتن«آلوچه دشکن». ما این معجون را چنان می خوردیم که انگار در دنیا لذتی بالاتر از آنپیدا نمی شد. آن موقع ها انگار همیشه باغ مشتی آلوچه داشت. انواع آلوچه ها. بعضیاز درخت ها، آلوچه های قرمز داشت. از آن قرمزهای مخملی! من به قزل می گفتم: اگهگفتی به فارسی به «آلوچه قرمز» چی می گن؟
ـ حتما می گن «گوجه سبز قرمز...»

و بعد می زدیم زیر خنده.... اما امروز، خنده مان نمی آمد. خزان باغ مشتیخیلی دلگیر بود. آلوچه های سبز و قرمز روی درخت ها خشکیده، با بی رمقی سرشان را ازشاخه ها پایین انداخته بودند. برای من انگار این باغ حکایت سنگینی را نقل میکرد.

آهسته و با احتیاط بدون آنکه کسی مرا ببیند، از حیاط پشتیخودم را به داخل خانه ی مشتی رساندم. «اَجئی» به محث دیدین من ناله هایش را سرداد:

دیدی چه بلایی سر مون آوردن؟ دیدی چطورکمال منو کشتن؟

«قزیل» گوشه ی سالن نشسته بود. «مشتی» پدر قزل هم با چشمهای ماسیده، هیزم های سوخته ی داخل «پیج» را با ماشه پس و پیش می کرد. «اَجئی»ادامه داد:

ـ کمال من همش چندماه دیگه داشت تا تموم کنه؟ همش چند ماه... می فهمی؟ پسر من رو بیگناه کشتن؟ اینبی رحم ها ...

و بعد با گوشه ی روسری اشکهایش را پاک کرد. هنوز باورم نمی شد. مابیشتر از آنکهعزا دار باشیم در شوک بودیم. هیچکس باورش نمی شد که «کمال» را اعدام کرده باشند.

کمال» را همه ی اهل محل می شناختند. و ما تازه جوانهایعدالت خواه بیشتر با او و سخنان او آشنا بودیم. از همان روزهای پر جوش و خروش انقلاب،از همان روزهای مبارزه، روزهای «مرگ بر دیکتاتوری» ها... او همیشه یا با کتاب صمد میآمد یا با «روزنامه ی کار». و در کوهنوردی های هفتگی اطراف لاهیجان به جوانان شورو شوق می بخشید. وقتی می خواندیم:

«شعر هستی،

بر زبانم جاری،

پر توانم آری

می روم در کوه و دشت و صحرا

ره پیمای قله ها هستم

راه خود در طوفان، در کنار یاران

می نوردم.... »

اولین بار مشوق من برای اجرای موسیقی در بین جمع او بود.این او بود که باعث می شد انگیزه ی یادگیری ی من به موسیقی هر روز بیشتر شود.

... اما حالا انقلاب به پایان رسیده بود و داشت بچه های خودرا می خورد. «روزهای سیاه» سایه شوم خود را بر زندگی همه آنهایی که روزگاری«فهمیدن» را تجربه کرده بودند، افکنده بود. از کتاب فروشی و کتابفروشی ها خبرینبود. ابلیس اعدام و زندان روی زندگی همه ی فعالان سیاسی سایه گسترده بود. هر روزخبرهای هولناک از این و آن به ما می رسید. حالا باید هر کدام از ما فقط دو راه راتجربه می کردیم: یا زندگی ی مخفی ای را در گوشه و کناری آغاز کردن، یا هم که هرروز به انتظار به در کوفتن این ابلیس بی رحم نشستن.

کمال از مدتها قبل کمتر در محل ظاهر می شد. و این اواخر بهزندگی مخفی مشغول بود. ما تقریبا دیگر از او بی خبر بودیم. آخرین دیدارهای من بااو به تابستان 62 بر می گشت. من هم هر از گاهی به قولی برای اینکه«آب ها از آسیاب بیفتد» مجبور بودم دور از چشم بعضی ها باشم. از اینرو در یکی ازکارگاههای چاپ لباس در تهران که «کمال» سرکارگرش بود به کار مشغول شدم. آن روزهاروزهای سختی بود. یاس، ترس، احتیاط و ناامیدی زندگی مرا فرا گرفته بود. هیچکس نمیدانست که چه اتفاقی در انتظارش نشسته است.

در بعضی از عصر ها فرصتی می شد که توی کارگاه به پای صحبتهای کمال می نشستیم. او هنوز مثل همیشه بود: ساده و سرسخت.

ـ بالاخره این روزها به پایان می رسه. بالاخره استبداد نمی مونه.

از سیگارش پکی گرفت. هرگز دود آنرا پایین نمی داد ولی چناننشان می داد که انگار صد سالی بود سیگاری است.

توی کارگاه پاچکی نشستهبودیم. چند نفری می شدیم. قوری چای و جعبه ی بیسکویت روی موزایئک کف ولو بود و سرکارگر کمال حرف می زد. انگار همیشه حرف برای گفتن داشت. و انگار نه انگار که عجوبهی استبداد داشت تمام مملکت را در خود فرو می برد و همه در چاه بی خبری غرق بودند.او خستگی نمی شناخت، مثل روزگارانی که «وقت شکفتن» بود ... و ما در هر گوشه تلاشمی کردیم که صدایی باشیم.

...

آن شب کارمان زیاد بود. می بایست روی «استنسلهای زیراکس» که قرار بود «نشریه» شوند، کار کنیم. یک چاپخانه کوچک دستی با مدیریتخود کمال. در خانه ی یک اتاقه ی خود او. اتاق کوچکی که به اندازه ی دنیا بود. و منعشق و امید را در هر گوشه اتاق که می نشستم پیدا می کردم. در کنار همسر صبور و پرطاقتش. و دخترک کوچکش که من به او «کاپوش» می گفتم. وقتی شام خوردیم، کمال بهکناری کشید و کاپوش را در بغلش گرفت. خسته بود. آنقدر که خیلی زود خوابش برد. درواقع هر سه خوابشان برد. کاپوش روی سینه ی پدر چنان به خواب رفته بود که تو گوییاین فرشته ی کوچولو حسرت آغوش پدر را می کشید... و من و دوست دیگرم کارمان را شروع کردیم.

نزدیک صبح بود. حدود 80 تایی از نشریه را زده بودیم. کمال ناگهاندر خواب و بیداری گفت: باید صد تا باشن. سپس کاپوش را آرام کنار مادرش روی تختگذاشت. بلند شد و به طرف ما که این گوشه ی اتاق کار می کردیم آمد. نشریه را ازنظر گذراند. خیلی هم حساس و دقیق بود. و با ذوق.

ـ کاشکی این شعر رو اینجا می ذاشتی... این قسمت. قشنگ ترنمی شد؟

دستم درد گرفته بود. استنسل ها نازک بودند، و زیر اکس نشریهخوب در نمی آمد. من مجبور بودم تمام متن را دوباره و بعضا سه باره باز نویسی کنم.سه شبی می شد که ما تا صبح کار کرده بودیم. و روزها را توی کلاس درس مدرسه چرت میزدیم.

گفتم: ما ساعت 8 صبح باید مدرسه باشیم کمال.

گفت: ارزش مبارزه به همینه... دقیق و سریع!

و در حالیکه چشمهایمان سنگین بود، کار چاپ استنسیل ها راادامه دادیم.

آن روز این نشریه ها در دبیرستان پخش شد.

***

از آن روز سالها می گذرد. بر ما گذشت آنچه باید می گذشت. اما بر خیلی ها نگذشت... برهمسرش، خانواده اش، و کاپوش و دیگر فرزندانش که بعد ها دیگر هرگز آغوش پدر راتجربه نکردند. همسرش گفت:

ـ به ما گفته بودند ساعت 3 بعداز ظهر به اوین برویم. آنروزها ساک بسیاری از زندانیان را تحویل خانواده هاشان داده بودند. در کمال خوش خیالیفکر کردم که شاید ملاقات داشته باشيم !!! اما چنین نبود.

کمال در 29 شهريور 1365 در یکی از خیابان های تهران دستگیر شد. همسر و خانوادهاش بعد از مدتها بیخبری و نگرانی از این دستگیری مطلع شدند.

همسرش ادامه داد:کمال بعداز 5 ماه بازداشت، دادگاهي شد و 3 سال محکوميت گرفت. بهمن 68 حکمش تمام ميشد. اما او به این «حکم» ها باور نداشت. می گفت: تا توبه نکني ازين جا خلاص نمي شي !!!

باهمه کمال برای خانواده اش همیشه از برگشتن حرف می زد. از بودن در کنار آنها.از این رو فرزند سوم او در حالیکه او در زندان بود بدنیا آمد. و... کوچولوی آنزمان هرگز بوی پدر را احساس نکرد... جز از پیراهن های داخل ساکی که در 12 آذر 67تحویل مادر دادند.

ـ يک ساک که فقطلباس هاش توش بود. نه نوشته اي نه وصيت نامه اي ....

«شاگرد محوری» ظرف 50 سال...

2012-01-09T21:20:00.000+01:00

چندی پیش که در یکی از مدرسه ها دوره ی کارآموزی می دیدم، این کاریکاتور نظرم را جلب کرد. خودش چنان گویاست که احتیاجی به توضیح بیشتر ندارد.

چتر سیاه شب برفی...

2012-01-06T15:59:00.001+01:00

گفت: چرا قبول نمی کنی؟

گفت: چرا نمی خوای دنیا رو واقعی ببینی؟

گفتم: گفتنش واست راحته. ولی واسه من نه.

گفت: این همه آدم توی دنیا تنها زندگی می کنن. من و تو همیکی از اونها.

گفتم: تنهایی رو دوست ندارم، عین یه کابوسه.

چنگالش رو از غذای بشقابش پر کرد و تو دهنش گذاشت. خیلیقشنگ و با اشتها می خورد. به صورت قشنگ و شلخته ش خیره شدم. یادم نمی یاد آخرین بار کی دیده بودمش. اصلا آرایش نکرده بود. حتی یه لباس مهمونی هم نپوشیدهبود. ازش پرسیده بودم که به یه رستوران ایرانی بریم. گفته بود که نمی خواد به جایغذا خوردن حواسش به این باشه که کی ما رو می پاد. به خاطر همین به یه رستوران غیرایرانی رفتیم.

...

و من دوست داشتم دوباره و چندباره از شونه های عشق بالابرم. و نسیم صداقت رو روی گونه هام حس کنم. و دستهای نوازش اون رو، رو سرم ببینم.

اما اون به این فکرم می خندید. نه راستش عصبانی می شد.

گفت: بابا چند بار گفتم منو مث یه زن نبین.

حالا من خنده م گرفت. نمی دونم چه انتظاری داشت. اینکه مناون چشم های زیبای شهلایی رو چه جوری ببینم؟

ـ منو مث یه انسان ببین. یه آدم. یه کسی که نمی خواد جنس مخالف باشه.

با چنگالم توی غذا بازی ـ بازی می کردم. به این فکر بودم کهجوابش رو چی بدم.

اون تنهایی رو رهایی می دونست. «خود» بودن تعبیرش می کرد.برعکس تفکرات من، برا اون عشق کابوس بود. یه زندانِ ابد. چیزی که با وجود خلاصشدن از اون، هنوز داشت براش تابان پس میداد. تابان حماقت های جوونی.

گفت: خسته شدم از بس برا دیگرون زن بودم.
حالا نمی دونستم من باید خنده می کردم یا عصبانی می شدم. زیر لب غرغر کردم: «حالا که نوبت ما رسیده باید خوشگل ها رو مرد ببینیم... به خشکی شانس!»
گفت: چی می گی؟

گفتم: هیچی، پس می خوای مرد باشی؟

گفت: نمی فهمی.

گفتم: واقعیت اینهکه من همیشه سعی کردم خودم باشم تا دیگری. همیشه دوس داشتم خلق کنم. و برای اینکار باید نیروی مضاعفی بخرج می دادم. این نیرو از آسمون برام نازل نمی شد. منالهام می گرفتم. از روی همین زمین و در یک کلام: از عشق. و همیشه هم باعشق زندگیکرده م. الان دارم دنبال اون می گردم. و حالا تو از من انتظار داری که تو رو مث زننبینم؟

نگاهم کرد. نه خیلی عمیق. نه مثل موقعی که عمیق گوش می کرد،یا موقعی که عمیق حرف می زد. فقط نگاهم کرد. نگاهی که خواستنی بود. ولی می دونستمکه پر از گله س. یه چیزی تو این مایه که:

ـ امیدوارم به من بند نکنی. من می خوام آزاد باشم.

غذام همونجور مونده بود. گفت: بخور ... ببین شدی عین پوست واستخون.

این یه تیکه رو عین مادرم گفت. مادرم هم هر موقع می خواستمنو مجبور به غذا خوردن بکنه همینو می گفت.

چنگالش رو تو غذام کرد و مقداری از گوشتهامو گرفت، تو دهنشگذاشت.

ـ ببین، با هوس بخور. با اشتها.... اینجوری!

منم گوش کردم. وقتی کارد رو دور غذا گرد کردم، از دستم رو زمین افتاد. صدای ناهنجار افتادن کارد و غلت خوردن آن بقیه ی میزنشین های رستوران رو هم متوجه ی ما کرد.من فقط به غذا نگاه کردم. و به چنگالم که بدون کارد «تنها» مونده بود. اهمیتندادم. به غذا خوردن ادامه دادم.

گفت: می خوای به گارسون بگم، برات کارد بیاره؟

جواب ندادم. می خواستم بفهمه که بدون کارد هم میشه خورد،ولی بهتره اونم کنار چنگال باشه. روی میز یه کارد دیگه بود. اونو برداشتم و درحالیکه زیر چشمی نگاش می کردم، به غذا خوردن ادامه دادم. یا بهتره بگم ادای غذاخوردن رو در آوردم.

....

اون شب باوجودیکه یک ریز برف می بارید، ولی زیاد سرد نبود. چند قدمیاز رستوران دور نشده بودیم که گفت:

ـ چترم ... چترم رو جا گذاشتم.

گفتم: من می رم برات می یارم.

و به طرف رستوران دویدم. همین اول ورودی، چترش رو دیدم. یهچتر کهنه ی سیاه، که نمی خورد زنونه باشه... شک کردم. آیا این چتر اون بود. از پشتشیشه ی رستوران نشونش دادم: اینه؟

اما کسی رو ندیدم. بیرون اومدم.... چند قدمی این طرف تر....اون نبود، انگاری رفته بود. هوا بشدت می بارید. هر چی گشتم جای پاش رو پیدا نکردم.برف خیلی سریع اونا رو پاک کرده بود. به خاطر همین نفهمیدم از کدوم طرف رفت....

من موندم و یه چتر کهنه سیاه رنگ...

می تونست بدتر هم بشه! ـ

2012-01-04T16:10:00.000+01:00

بعد از اینکه گفتگوی تلفنی م رو با یه دوست تموم کردم، ازاتومبیل خارج شدم. باید کمی عجله می کردم. قرار دکتر داشتم. اما همینکه پام روی یخو برف قرار گرفت، سر خوردم. تنها شانسی که آوردم اینکه تیزی در اتومبیل توی فرقسرم نخورد. وگر نه باید به خاطر یه چیز دیگه منو می بردن پیش دکتر. بلند شدم.کاملا سالم بودم. یاد حرف یه دوست افتادم: می تونست بدتر بشه!

گفتم: یعنی چی؟
گفت: یعنی اینکه اگر از این که الان هستی، بدتر می شد چی؟
ـ یعنی چی؟
ـ می خواستی چکار کنی؟
گفتم مثلا؟
ـ مثلا اگر سکته می کردی چی؟ کی می خواست نگات کنه؟راست می گفت.

... توی اتاق انتظار نشسته بودم که لهجه ی عجیب و غریب دکتراسمی رو صدا کرد. این «خ» گفتن برای نروژی ها عین سونامی یه. بالاخره به هر ترتیبیبود فهمیدم که بنظر باید اسم من باشه. رفتم داخل.

دکتر از من پرسید:

ـ خب چطوری؟ تعریف کن.

ـ راستش دوباره بی خواب شدم دکتر... دیشب خیلی حالت افسردگی بهم دست داد.

ـ از کی اینجور شدی؟

ـ الان چند .... راستش از دیروز ... البته می تونست بدتر همبشه...

دکتر با علامت سوال نگاهم کرد.

ـ خب چرا بی خواب شدی؟

انگار به سوال دکتر فکر نمی کردم. یاد حرف دوستم بودم. واقعا می تونستبدتر بشه. اگر می افتادم و پام می شکست اونوقت چی؟ آره خب بدتر می شد.

ـ الان خب می تونم برقصم، می تونم ساز بزنم. می تونم حرفهایقشنگ بزنم.

گفتم:

ـ آره دکتر می تونست بدتر بشه. ولی خوشبختانه نشد.

حق ویزیت دکتر رو دادم و از اونجا بیرون اومدم. خوشحال بودم که بدتر نبود.

ما ایرانی ها و پیش قضاوت هایمان (2)

2011-12-30T10:59:00.000+01:00

چرا ما ایرانی ها پیشداوری می کنیم؟

در دنیای امروز ارتباط انسانها بر اساس پرنسیپ ها و روابطتعریف شده ای استوار است. بعضی از این پرنسیپ ها شخصی است و بعضی از آنها جمعی. پریسیبهای شخصی را شما خود تعریف می کنید. مثلا وقتی شما با کسی دوست می شوید باورها و انگاشت های شخصی خود را مداخلت می دهید. به عبارتی تعلقات فکری شماست کهحرف اول را می زند. ولی وقتی وارد تشکلی می شوید، یا مثلا به دعوت یک تشکل به جمعآنها دعوت می شوید علاوه بر تمایلات شخصی، ناگزیر از «رعایت» پرنیسب های جمعی و«ملاحضات» جمع هستید.

متاسفانه ما ایرانیها در رعایت پرنسیپ های جمعی زیاد زرنگ نیستیم. از این رو عمر اینتشکل ها وجمع ها پایدار نمی ماند. بدین ترتیب ما از ساز و کارهای مدرن و پیشرفتهبرای برقراری ارتباط دوری جسته یا از آن غافل می مانیم. بعد از 10 سال زندگی در مهاجرت،هنوز بنده نمی دانم برای ملاقات با دیگر ایرانی ها باید به کجا سر بزنم. بهعبارتی ایرانی ها هنوز نتوانسته اند در جامعه ی میزبان خود را پیدا کنند. هنوزباور نکرده اند که «مهاجر» هستند و زندگی در مهاجرت قوانین و نُرم های خاص خودش رادارد. از این رو در پراکندگی بسر می برند. (جز در چند مورد تشکل های سیاسی یاروشنفکرانه.) در نروژ یک کلاس خصوصی زبان فارسی برای بچه های ایرانی تبار پیدا نمیشود. خانواده های ایرانی خود را کمتر در «کانون» ها و یا «مجامع» فرهنگی، اجتماعییا سیاسی متشکل می کنند. از همدیگر می ترسند. روزنامه و نشریات فارسی زباننتوانستند پا بگیرند چرا که خواننده ندارند. کمتر کسانی حاضر می شوند وقت شخصی یخود را صرف کارهای اجتماعی برای دیگر هموطنان کنند. و بدین ترتیب ما ایرانی هاتقریبا از یکدیگر بی خبریم. و هر کدام از ما در «من» های خود متشکل شده ایم نه«ما»!

از این روست که این «من» ها وقتی در کنار هم قرار می گیرند، قادر به ایجاد رابطه یسالم با دیگر «من» ها نمی باشند. به جای اتحاد و اتفاق، تضاد پیش می آید. بهعبارتی ما قادر به برقراری یک دیالوگ سالم بین خود نشده ایم. طبیعتا اطلاع ما ازدیگران نه بر اساس دانسته های ما بلکه بر اساس پیش قضاوت های ما شکل گرفته و میگیرد.

اما آیا هر اظهار نظر و پرسشی در این زمینه را می توان و میباید «پیش قضاوت» محسوب کرد؟

سوالی است که جواب به آن ظرافت خاصی را می طلبد. چرا که هرکس از ظن خود شد یار من. به حدی که گله از «پیشقضاوت» های دیگران باعث شده تا سپر بلای اندیشه ها و برخوردهایی غلطی شود که دوست دارند مطرح شوند ولی نه نقد. بعضیاز این شکایت ها به فیس بوک هم راه پیدا کرده است. البته با مزین شدن به ادبیات وکلام زیبا که خواننده را مجذوب می کند. به یک نمونه توجه فرمایید:

«وظیفه ما نیست که خطای دیگران را جستجو کنیم، و به قضاوتدر باره دیگران بنشینیم. ما باید تمام نیروی خویش را برای قضاوت در کار خودمان صرفکنیم، و تا وقتی که حتی یک خطا در خود می بینیم، حق نداریم که در کار مردم دیگر بهقضاوت نشینیم.» ـ امضاء محفوظ!

بر اساس این حکم، بنده اجازه ندارم که در مورد «نظر» دیگراناظهار نظر کنم. چرا که باید ابتدا ببینم خود عاری از عیب هستم یا نه، و اگر آریباید چشم بر خطای دیگران ببندم. و چگونه این امر امکان پذیر است؟ با زبانی ساده تر یعنی اینکه ما راه «نقد» کردن رابر خود بسته، و آنرا مصادف با «قضاوت» کردن می دانیم. با خود فکر می کنم کهاگر چنین باشد پس «دیالوگ» چه معنایی می تواند برای ما داشته باشد؟ ما چطور میتوانیم خود و افکار خود را از طریق دیالوگ باز شناخته، اصلاح کنیم، و راه را براییک ارتباط سالم تر فراهم آوریم؟

اخیرا که من ارتباطم را با جامعه ی ایرانی زیادتر کرده ام،دچار سردرگمی عجیبی شده ام. در تلاشم که رابطه هایم را بدور از ظواهر، و بر پایه ییک سری آموخته ها بنا نهم، ولی این کار آسان به نظر نمی آید. بارهاچوب تکفیر خوردهام.

همین چندی پیش به عنوان یک دوست، نظر یکی از دوستان را نقدکردم. این نقد نه از سر دشمنی، یا کینه توزی بلکه از سر دوستی و علاقه بود. اما باتکفیر اینکه «تو هم مثل بقیه ی ایرانی ها بدون آنکه مرا بشناسی داری در مورد منقضاوت می کنی» مواجه شدم.

تو گویی آنچه که در ارتباط بین ایرانی ها وجود ندارد«نقد» و «انتقاد» است. ما ایرانی ها همانقدر که از تعریف و تمجید دیگران از خود،خوشحال می شویم و از آن استقبال می کنیم، و هر کسی که از ما تعریف کند را دوست خودمی پنداریم، همانقدر هم از نقد فرار می کنیم. حاضر نیستیم کسی اندیشه، بینش و فکرما را مطرح یا نقد کند. و اگر چنین شود خیلی زود محبوبیت و دوستی خود را از دستخواهد داد. به عبارتی ما یا دوست کسی هستیم و یا دشمن. اگر بخواهیم دوستی را نقدکنیم متهم به این می شویم که در مورد او قضاوت کرده ایم. بدین ترتیب بعضی از ماهنوز «نظردادن» را با «پیش قضاوت» اشتباهمی گیریم. و گاها برای اینکه از نقد و انتقاد در امان بمانیم، مسئله «قضاوت سازی»دیگران را مورد سوء تعبیر قرار داده و سعی می کنیم خود را از این حیطه ای که«شخصی» می پنداریم دور کنیم. و بدین ترتیب از آن سوی پشت بام سقوط می کنیم.

نتیجه ی کار چنین می شود که ما ایرانی ها به جای بهره مندیاز پریسیب های نقد و انتقاد که از ساز و کارهای دمکراسی است، سانسور کردن دیگرانرا انتخاب می کنیم.

اما واقعا اظهار نظر یعنی قضاوت کردن؟

البته که نه. باید دقت کرد تا زمانی که ما دارای ایده واندیشه ای هستیم که آنرا منتشر نکرده ایم، حیطه ی خصوصی یا شخصی ی ما محسوب میشود. کسی اجازه ندارد تا «خطای شما را جستجو کند». اما وقتی آنرا اظهار یا منتشرمی کنیم، افکار خود را از حوزه ی خصوصی خارج کرده در معرض عام قرار می دهیم. هر خواننده ای حق دارد بافکر یا احساس ما همرایی کرده (لایک) یا آنرا نقد کند. و ما باید چنین اجازه ای رابه دیگران بدهیم. باید بدانیم که اندیشه های انسانی در میدان برخورد و نقد است کهبه پویایی می رسد، و ما باید آمادگی وارد شدن در این میدان را داشته باشیم.

ما ایرانی ها و پیش قضاوت هایمان! (1)

2011-12-28T12:54:00.002+01:00

اکثر ما ایرانی ها از یک چیز دیگر ایرانی ها خیلی می نالیم:«پیشداوری ها یا پیش قضاوت هایشان». اجازه دهید بدون رودربایستی عرض کنم: جامعهایرانی ی خارج از کشور معمولا به دو دسته تقسیم می شوند: آنهایی که پیش قضاوت میکنند؛ و آنهایی که پیش قضاوت می شوند. البتهبنده یا ما ـ یعنی شما خوانندگان محترم ـ خوشبختانه جزو هیچکدام از این دسته های محترم نیستیم!!!به خاطر همین از هر کدام از این دسته ها که بپرسی چرا با ایرانی ها رفت و آمدنداری یا کمتر داری، به این جوابها می رسیم:
ـ ای بابا، کیحوصله ی گرفتاری داره.
ـ هر چی از جمعایرانی ها دورتر باشیم، راحت تریم.
ـ به ایرانی ها نمیشه اعتماد کرد.
و یک دوجین از این نوع جواب ها.

این جواب و طرز فکرها نزد خانواده های ایرانی ی کنسرواتیو و مخصوصا خانم های مجرد یا «مجردنما» بیشترمعمول است. پای صحبت هر کدام که بنشینی می گویند:
ـ ایرانی ها فقطبلدند پشت سر دیگران حرف بزنند.
ـ ایرانی ها «حسود» هستند. منتظرند ببینند که که چکار میکنی، اونوقت زیر آب تو رو بزنند.
یا:
ـ شما تازه اومدی هنوز آتیشت تنده، یه ذره که بمونی ایرانی ها رو بهتر می شناسی.
و بعضا جواب هایتندتر هم می شنویم:
ـ ایرانی ها خطرناکند. هر چی از اینا دورتر باشی بیشتر در امانی.
واقعا عجیبه! انگار ما هر دو از کره مریخ آمده ایم کهاینگونه در مورد «ایرانی» ها حرف میزنیم.

دوگانگی ایرانی ها
به خاطر همین بخواهی نخواهی ما ایرانی ها معمولا در مجالس و جمع غیر ایرانی ها آدم راحتتری هستیم. چرا چون مطمئن هستیم که کسی از جمع غیر ایرانی از ما این «سوال آزاردهنده» را نخواهد پرسید که «ببخشید شما از کجای ایران هستید؟» تا مجبور بهداستانسرایی شویم. ما در این جمع ها خوش مشربیم؛ اهل دیالوگیم؛ لباسهای شیک و سکسیتری به تن می کنیم؛ معمولا یک گردنبند طلای منقش به تمثال «ایران باستان» هم بهگردن داریم که روی سینه ی پشمالوی ما برق می زند؛ حلال بودن غذا برایمان اصلا مطرحنیست؛ راجع به انواع شراب صاحب نظریم و گیلاس شراب ما یک آن خالی نمی ماند... و ازاین گذشته به محث در گرفتن بحث مهاجرت و «کله سیاهی» ما یک پای بحث هستیم، از آن «ایرانیهای دو آتشه» به حساب می آییم که با هزار فاکت و مدرک ثابت می کنیم ما ایرانی هادارای هزاران سال پیشینه ی تاریخ و فرهنگ و تمدن یم؛ کوروش کبیر اولین کسی بودهاست که در تاریخ بشریت حقوق بشر را برای جهانیان آورده، و علت آوارگی ی ما نه از مابلکه از حکومت آخوندی ریشه می گیرد....

بدین ترتیب در جمع غیر ایرانی ها نه تنها ایرانی هستیم،بلکه ایرانی بودن افتخاری است که حاضر نیستیم یک قدم از آن عقب بنشینیم.
اما این رفتار ما یعنی چه؟
اجازه دهید به موضوع خود برگردیم. پیشداوری یا پیش قضاوت!
بله با این اوصاف ما از ایرانی ها فاصله می گیریم چرا که میخواهیم از این پیش قصاوت ها، پیش داوری هاو یا پشت سر گویی ها به دور باشیم. اما دقت کرده ایم که خودمان هم به گونه ای بهاین قضاوت ها وابسته شده و به اصطلاح «آویزان» آن هستیم. آنقدر که برایمان مهم شدهاست تا ببینیم دیگران چگونه راجع به ما فکر یا قضاوت می کنند؟
مثلا بنده وقتی به جمع، جشن و یا مهمانی ایرانی ها دعوت میشوم باید دقت کنم که:
ـ سنگین باشم.
ـ مواظب حرف زدنم باشم.
ـ مواظب باشم که با چه کسی می رقصم. و غیره.
به عبارتی هیچوقت نباید و نمی توانی خودت باشی. بلکه باید ببینی از نظر دیگران چهچیزی مقبول است تا آن باشی. از همه مهمتر باید خیلی هشیار باشیم که مبادا عکس های مااز اینگونه جمع ها به فیس بوک راه پیدا کند. مخصوصا موقعی که با فلان خانم یا آقامی رقصیم....

اما اخیرا دقت کرده ام که هر دو دسته ی فوق یعنی «قضاوتکنندگان» و «قضاوت شوندگان» در واقع یکی هستند. یعنی آنهایی که قضاوت می کنند، خودمورد قضاوت دیگران واقع می شوند، و آنهایی هم که قضاوت می شوند، هم در مورد دیگرانقضاوت می کنند. به عبارتی هر دو قربانی «قضاوت» یا «پیشداوری» دیگران می شوند. و درواقع تفکیک کردن این دو دسته از هم کاری است غیر ممکن. چطور؟
( قسمت دوم و آخر این مطلب )

...چقدر ساده عاشق می شوند؟

2011-12-28T10:48:00.000+01:00

سلام از پنجره ی زیر شیروانی

2011-12-26T11:43:00.002+01:00

... اینجا یکی از محله های نزدیک دوسلدولف آلمان است. دارماز پنجره ی زیر شیروانی ی منزل به منظره ی روبرویم نگاه می کنم. انگار شهر هنوزخوابیده است. نم نم باران می زند و همه جا قشنگ و تمیز و روحبخش به چشم می آید.خانه هایی با نمای آجری ی قهوه ای تیره رنگ، که مثل قوطی های کبریت منظم کنار همچیده شده اند. باغچه های خانه ها هنوز سبزی و طراوت خود را دارد و شنیدن صدای پرنده هاآن هم در قلب زمستان،این حس را می دهد که انگار آنها هم حرفی برای گفتن دارند.

باید بگویم که هفته بسیار پر کاری داشتم. شاید یکی از پر تلاش ترین دوران زندگی امدر مهاجرت! منتها با یک ويژگی ی تازه: آزاد و رها بودن از قید و بندهای روزانه یزندگی! و اینها همه اش برای این است که در صددم عقب افتادگی روحی این یک سال گذشتهرا جبران کرده و به جهان اطرافم سلامی تازه داشته باشم. تمرین های مداوم موسیقی، برقراری ارتباطات تازه بادوستان هنرمند جدید مستلزم وقت و انرژی ست. اما ارزش آنرا دارد. شرکت و اجرای برنامه های جشن های شب های یلدا در شهرهای درامن و اسلو و بعد هم آغاز تعطیلاتکریسمس که با مسافرت من به دانمارک آغاز شد. آنجا هم دیدار فامیل و دوستانی کهبرنامه های جشن شب کریسمس را تدارک دیده بودند، خستگی ی مسافرت را از تنم زدود. جشنو پایکوبی تا پاسی از شب باعث شد تجدید خاطره ای باشد. و من احساس کنم که زندگیدارد از هر گوشه ای به رویم لبخند زند.

در آلمان «پسرعمو» و همسر مهربانش میزبان ما هستند. همانهایی که بعد از پشت سر گذاشتن حادثه هایتلخ زندگی ما طی یکسال گذشته، در صددند تا فصل جدیدی را در ارتباط خانواده گیایجاد کنند. دیشب بعد از رسیدن، مهمان صفای آنها شدیم. شادی ی ما را پایانی نداشت.صدای خنده های ما قلب آسمان را می شکافت. صحبت از زادگاه، دوران کودکی و استفادهاز «کد»هایی که فقط برای ما آشناست، چنان لذتبخش بود که باید بگویم ظرف یکسال اخیراینقدر نخندیده بودم. حالا من با کمک پسر عموی هنرمندم داریم برنامه های جشن و دورهمایی ها را می ریزیم. گر چه کم خوابی های یک هفته اخیر هنوز خستگی را از تنمبیرون نکرده است، ولی دارم ذوق می کنم. میخواهم از تک تک لحظه ها نهایت لذت و استفاده را ببرم. خیلی خوب یاد گرفته ام که اینلحظه ها هرگز تکرار نخواهد شد.

چشم ها را باید شست

2011-12-23T00:54:00.000+01:00

دیشب شب فراموش نشدنی ای را در کنار دیگر هموطنانگذراندم. شبی شاد و بی دغدغه. به مناسبت برپاداشت شب یلدا.

جمعی از ایرانیان مقیم اسلو مدتهاست که در تلاشند تا مرکزیفرهنگی را برای تجمع ایرانیان تشکیل دهند. «مراسم شب یلدا» در واقع قرار بودرسمیتی به این تشکل بدهد. آنها در صددند از این پراکندگی بپرهیزند، و محلی مناسب رابرای تجمع هر از گاه ایرانیان فراهم آورند. از من هم دعوت به عمل آوردند تامسئولیت بخشی از برنامه را به عهده بگیرم.

گر چه از لحاظامکانات در مضیقه بودیم، و اگر امکانات بهتری داشتیم، برنامه ی بهتری ارائه می شد،با همه استقبال شرکت کنندگان از برنامه بسیار گرم بود و باعث دلگرمی ما شد.

راستش قبول چنین مسئولیتی آسان نبود. باید قبول کنیم که برای ما ایرانی ها برنامهسازی کردن کار آسانی نیست. از این رو از همان اول بنا را بر این گذاشتیم که از خودشرکت کنندگان کمک بگیریم. در صفحه ی فیس بوک از همه ی کسانی که دستی در هنرداشتند، دعوت کردم که با من تماس بگیرند. چنین شد. و دوستان هنرمند دیگری نیز حاضربه همکاری شدند. بدین ترتیب با یک برنامه ریزی توانستیم با حداقل امکانات بهتریناستفاده ها را ببریم.

برنامه با حافظ خوانی و موسیقی اصیل ایرانی آغاز شد. سپس با کمک هنرمندانی که شایدبرای اولین بار در یک جمع 150 نفری ساز می زدند، به اجرای «همه خوانی» پرداختیم. بنظرمن یکی از شیوه هایی که در چنین موردی جواب می دهد، استفاده از مهمانان برای شرکتدر برنامه ای زنده است. من متن بعضی از ترانه هایی را که از قبل آماده کرده بودمرا روی «پرده های الکترونیک» سالن به نمایش گذاشتم و بدین وسیله با همه خوانی تماشاگرانبرنامه ی قشنگی بوجود آمد.

در بخشی از برنامه «قصه خوانی» داشتیم. سپس عده ای ازدوستان هنرمند موسیقی اصیل ایرانی اجرا کردند. رقص کلاسیک نیز بخشی از برنامه را پرکرد. و تنوع در برنامه ها باعث شد که برنامه روال خسته کننده نداشته باشد. موسیقی ورقص آذری، رقص کردی و اجرای بعضی از ترانه ها توسط خود مهمانان در صحنه شور و نشاطخاصی به برنامه بخشیدو در آخر «دیسکو» داشتیم.

به این ترتیب امیدوار شدم که می شود در بخش فرهنگی با ایرانیان کار کرد. فقط تنهاکار این است که «چشم ها را شست و جور دیگر باید دید.»

اما چطور؟ اصلا چه را؟ عرض می کنم. منظورم نگاه ما ایرانیها به خود ماست. به ما که بعد از سی و اندی سال هنوز خودمان را در غربت پیدا نکردهایم. هنوز به خودمان رسمیت نداده ایم. هنوز نمی توانیم از یک «ما» صحبت به میانآوریم. هنوز از هم فرار می کنیم. و همدیگر را محرم نمی دانیم. اینجاست که باید چشمها را بشوریم. واقعا باید به گونه ای دیگر به خودمان و دیگران نگاه کنیم.

من مدتی است که توانسته ام این کار را انجام دهم. مدتی استکه فهمیده ام با کدام کلید می توان به این در بسته نزدیک شد. و به جای اینکه از یکدیگرمشکوک بود، از هم لذت برد و همدیگر را دوست داشت. به خاطر همین می توانم بگویم کهچنین شب هایی به جای رنجش باعث نزدیکی ما به یکدیگر می شود.
جا دارد تا در اینجا از همه ی آنانی که بدون کمترین چشمداشت در برگرازی این برنامه تلاش کردند، تشکر کنم. مخصوصا بعضی از دوستان هنرمند تازه کار که حاضر شدند با همکاری صمیمانه و مثبت شان مرا در اجرای این برنامه کمک کنند.

شب یلدا

2011-12-21T15:41:00.002+01:00

«جرم» من و «هنر» دخترم

2011-12-17T12:27:00.002+01:00

دیشب به تماشای «نمایشرقص هیپ ـ هوپ Hip Hop»در یکی از سالن های شهر Drammenرفتم. دختر 19 ساله ی من جزو یکی از رقصنده هایی بود که برنامه اجرا می کردند. و شادمانی منمثل خیل زیادی از پدر و مادر هایی که برای تماشای هنر بچه هایشان در سالن حضورداشتند و دست میزدند، قابل توصیف نبود.

درجوامع آزاد بچه ها و جوانان وقتشان را به گونه ی دیگری می گذرانند. اول از همهاینکه خود تصمیم می گیرند چطور از انرژی درونشان استفاده کرده و در چه جهتی آنراآزاد کنند. اینگونه نیست که یک جوان همان برنامه ی تلویزیونی را تماشا کند که پدربزرگ می کند، همان فعالیت هایی را انجام دهد که مادر یا پدرش انجام می دهد. جوامع آزادچنان از تنوع برخوردار است که هر کس به نسبت گروه سنی و فکری خود به کار و فعالیتهای مورد علاقه ی خود می پردازد.

اجازه دهید اولبه تماشای تصویرهایی از این نمایش بپردازیم و ببینیم که چطور در میان نور و صدا وتنوع از بچه های 5 و 6 ساله تا جوانهای 25 ساله در این نمایش به هنرنمایی میپرداختند، و بعد برگردیم سر اصل موضوع:

راستش نه اینکهغرور خود را از اینکه دخترم را چنین شاد و پر انرژی در صحنه می دیدم پنهان کنم، وخوشحال نباشم از اینکه «او» در جامعه ای زندگی می کند که می تواند «خود» باشد وآنچه را که دوست دارد انجام دهد، بلکه بیشتر به این قبطه می خوردم که چرا درروزگار شکوفایی ما، ما را از چنین امکاناتی محروم ساخته بودند؟ سالها پیش «من» و«ماها» هم مثل بسیاری از جوانها دلمان می خواست از موهبت آزادی برخوردار باشیم. خودمانباشیم. و استعدادهایمان را شکوفا کرده و انرژی جوانی را آزاد سازیم... ولی شایدباور نکنید. من آن زمان یک آرزوی ساده داشتم. و همیشه هم آنرا فریاد می زدم. آرزویساده ی من این بود که دلم می خواست در حالیکه امواج دریای خزر در میان پاهای برهنهی من می پیچید، ساز می زدم. دلم می خواست در جایی که برای مردم موزیک می زدم، سقفشآسمان باشد.... آخر این چه آرزویی بود که ما باید دغدغه ی آنرا می داشتیم؟ دلم میخواست آزادانه سازم ـ این رفیق تنهایی ام ـ را روی دوشم می گذاشتم و به هر جا که می خواستم می رفتم. پدر و مادر من هرگز امکان اینرا نیافتند تا به من«افتخار» کنند، هنگام هنرنمایی من آنها همواره با این دلهره زندگی می کردند کهمبادا دستگیر شوم.
اجازه دهید فرازهایی از یکی از داستانهای کتاب «وسوسه ی موهوم خوشبختی» که در نروژبه چاپ رسیده است را برایتان باز نوشت کنم:

«... پدر همیشه موقع عروسی رفتن نگران ما بود. و تا برگشتنمان خواب به چشمش نمی آمد. میترسید. گفت:«احتیاط کنین!»

ولی ما حواس مانجمع بود. بزرگترین چالش ما حمل وسایل موزیک تا محل جشن بود. که البته ما یک راه حلمناسبی پپدا کرده بودیم. مادر! او کمک مان می کرد. در جلو اتومبیل می نشست وآکاردئونم را زیر چادرش پنهان می کرد. بعد طوری می نشست که انگار بچه ی نوزادی رادر بغل دارد و یک شیشه ی شیر هم دم دستش می گذاشت. اینها برای این بود که توجه و شک بسیجی هایی را که در هر گوشه و کنار خیابانمشغول گشت زنی بوده و اتومبیل ها را بازدید می کردند نسبت به ما بر نیاانگیزد. بعضیوقت ما با مادر شوخی می کردیم که «حاج خانم نوزاد نو رسیده مبارک!»

ما معمولا برنامه هایی را قبول می کردیم کهاجرایش شب هنگام باشد. و در آن موقع همیشه یکی از بچه ها رامامور کنتور می گماشتیم. حالت رمز داشتیم. در صورت قرمز شدن وضعیت، «مامور ما» کنتور را می زدو برق که قطع می شد ما فرصت جابجا شدن یا فرار از مهلکه پیدا می کردیم.فقط یک دفعه غفلت کنتور چی همه چیز را خرا ب کرد. او پست نگهبانی اش(!) را ترک کرده و مشغول تماشای «رقص قاسمآبادی» یکی از دخترها شد، که ناگهان صدایی شنیدیم که داد می زد:«اومدن ...اومدن!» فریاد میزد. ولوله شد. دخترها اینور و آنور شدند که روسری هایشان را پیدا کرده، سرشان کنند. ماهم قبل از آنکه «آکاردئون» و «ناقاره» را زیر چادر یکی از خانمها قائم کنیم، غافلگیر شدیم. «آواز خوان» ما دست خالی بود و با زرنگی در رفت. بعد از آن ماجرا هم قهر کرد ودیگر حاضر نشد با ما به مجالس جشن بیاید. اما ما را که دستمان بندبود گرفتند و با پس و گردنی به «کمیته» بردند. ... »

[ کتاب «وسوسه ی موهوم خوشبختی»، نویسنده: مختار برازش، چاپاسلو، 2010)

راجع به کتاب من بیشتر در اینجا بخوانید:
خاک بر سر آرزوها

http://bibliotekareneanbefaler.blogspot.com/2011/02/den-innbilte-fristelse-til-lykke.html

تجربه ای از داستانخوانی من

به یاد پدر و مصطفی پایان

2011-12-16T16:18:00.002+01:00

دیروز به مناسبت سالگرد مرگ پدر، مطلبی را که سال گذشته در «جای خالی ما» بهیاد او نوشته بودم، در فیس بوک انتشار دادم. «پدر که بود»...

اتفاقا در بخشی از نوشته ام اشاره ایداشتم به «مصطفی پایان» که صفحه ی گرامافونش را ما داشتیم. اینکه: «[...] پدر که هر وقت صفحه ی «مصطفی پایان» را می گذاشت بعد از اندکی متوجه می شد که دو سه نفر از همسایه های بغلی توی کوچه ایستاده و گوش به آهنگ صفحه سپرده است. آنوقت پدر می آمد و صدای گرامافون را زیادتر می کرد. آنقدبر که گوش کرده بود روی صفحه خط افتاده بود. بعضی وقت روی «آمان ـ آمان» غزلش گیر می کرد، و با تکرار مکرر آن موجب استهزای ما می شد. ... »
امروز یکی از دوستان در صفحه ی فیس بوکش کلیپ کوتاهی از «مصطفی پایان» گذاشتهبود. خیلی خوشحال شدم. این کلیپ کوتاه از فیلم فارسی 0008 برداشته شده است. آنرا به یاد پدرم در اینجا باز انتشار می دهم:

نقش و کاربرد مذهب در مدارس نروژ

2011-12-14T13:51:00.005+01:00

فرانسه و امریکا، تنها کشورهایی در دنیا هستند که مدارس لائیک ـ غیر دینی ـ داشته و آموزه ها و مراسم دینی جایگاهی در دروس و برنامه های آموزشی آنها ندارد. در نروژ دین یک امر خصوصی محسوب شده، و تبلیغ آن در حوزه ی عمومی بر خلاف قانون می باشد. اما هر از گاهی تفکیک این حوزه ها مخصوصا موقعی که آئین های دینی به بخشی از عادات و عنعنه ها یا به عبارتی به «سنت» tradisjon مردم میزبان تبدیل می شود، دشوار می گردد. مدارس نروژ با وجود آنکه 120 سال است استقلال و جدایی خود را از کلیسا اعلام کرده و امروزه گامهای مهمی را در فرآیند تکاملی خود برای ارائه ی مدل های «مدارس چند فرهنگیflerkulturellskole »، «چند ملیتیfleretniske skole» و «چنددینی flerreligiøse skole» طی کرده ولی هنوز نمی توان به صراحت ادعا کرد که به این مقصد نائل آمده و از قید و بند آئین های مذهبی خلاص شده است! چرا که بسیاری از سنت های tradisjoner موجود از قبیل ایام مبارک høgtider، کریسمس Jul، عید پاک Påske، غسل تعمید konfirmasjon پیشینه ی خود را از دین مسیحیت گرفته جایگاه ویژه ای در فرهنگ مردم نروژ داشته و تبدیل به آداب و رسوم آنها شده است.

ماه دسامبر یکی از ماههایی است که با نزدیک شدن به کریسمس، چنین آیین هایی به گونه ای سنتی سایر برنامه های عادی مدرسه را تحت الشعاع قرار می دهد. گر چه بسیاری از این رسومات بار مذهبی نداشته و برای غیر مسیحیان هم خوشایند است، ولی به هر حال این گروه اقلیت دینی را دچار چالش هایی در رابطه با برگزاری این مراسم می کند. مخصوصا مسلمانهای معتقد را. مراسم شمع افروزی، خواندن سرود های کریسمس و تمرین آنها، راه اندازی تئاتر هایی با مضمون دین مسیحیت (مراسم سانتا لوسیا، تولد عیسی مسیح)، باز خوانی داستانهای بروجک ها ـ Nisse ، از جمله فعالیت هایی است که در این ماه پر رنگ می شود. godstjeneste یا «کارهای خداپسندانه» نیز یکی از آئین هایی ست که در آن دانش آموزان شرکت می کنند. این کارها عبارتند از اجرای سرود در خانه ی سالمندان یا بیمارستان، و شرکت در مراسم مذهبی کلیساها. البته این به این معنا نیست که انجام این مراسم برای شاگردان پیرو سایر ادیان اجباری می باشد. هر یک از این دانش آموزان می توانند به انتخاب خود ـ یا پدر و مادر ـ ساعات مورد نظر را به کارهای دیگر در مدرسه بپردازند که به آن vinterglede ـ که شامل نقاشی، کاردستی و درست کردن کارت تبریک می باشد، گویند. در هر صورت نمی توان این فعالیت ها را نیز جزو ساعات عادی آموزش به حساب آورد.
با توجه به این فرآیند، لازم دیدم نگاهی گذرا داشته باشم به تاریخچه ی مدارس نروژ و تمرکز خاصی روی «درس دینی» انجام داده، سیر تکاملی این درس، و جایگاه و وزن واقعی آنرا در بین سایر دروس و برنامه ی کلان آموزشی مورد ارزیابی قرار دهم. امیدوارم این سطور مورد توجه پدر و مادر هایی که فرزندانشان در مدارس نروژ درس می خوانند، قرار گیرد. علاوه بر آن این نوشته گامی باشد برای شناخت سیستم آموزشی یکی از پیشرفته ترین کشورهای جهان. طبیعتا من به ارزشگذاری یا داوری موضوع نمی پردازم، فقط مستندهای تاریخی را ارائه می دهم.

از مدارس کلیسایی تا مدارس پلورال یا کثرت گرا
1739مدارس کلیسایی یا kirkeskole
تا قبل از سالهای 1739 مدارس نروژ در اختیار کلیسا بوده و در آن فقط فرامین مذهبی آموزش داده میشد. از این رو دوره ی 1739 تا 1889 را دوره ی «مدارس کلیسایی یا Kirkeskole» گویند که انجیل و دین مسیحیت از رئوس دروس بوده و کلاسها دو بار در هفته برگزار می شدند. دوران ابتدایی 5 سال و سن آغاز مدرسه هفت سالگی بود. یادگیری بسیاری از آئین دینی از جمله «آموزش تعمید یا Dåpsundervisning» برای شاگردان امری اجباری محسوب می شد. در بعضی از روستاها مدارس ثابتی نبود. بلکه کشیش ها وظیفه داشتند با انتخاب محلی موقتی به تربیت دانش آموزان خود بپردازند. از این رو همه از امکان باسواد بشدن هره مند نمی گردیدند.
اوایل قرن هجدهم باد تحولات اروپا به سوی نروژ هم وزیدن گرفت. دوران رنسانس بسر آمده بود و آغاز دوران روشنگری باعث شد تا نگاهها به سوی علم بیشتر تمرکز پیدا کند و «دانش مداری» به یک پرنسیب ارزشی در جامعه تبدیل شود. مدارس کلیسایی قادر نشدند در برابر تغییرات شگردی که با درک نوین از سایر علوم طبیعی و اجتماعی از جمله «انسانگرایی مدرن» همراه بود، خود را وفق دهند. بدین ترتیب کم کم پای دیگر رشته های علوم نیز علیرغم مخالفت کلیسا به مدارس کشیده شد. به دنبال این تحولات دولت کوشید تا اهمیت بیشتری به مدارس به عنوان انستیتوها و سازو کارهای مهم برای آینده ی جامعه بدهد.

Krike og samfunnskole 1827 یا مدارس کلیسایی و اجتماعی
در سال 1827 kirkeskole به «مدارس کلیسایی و اجتماعی» ”Kirke- og samfunnskole” تغییر نام داده و قوانین متعارف تری در رابطه با مدارس و برنامه ی آموزشی وضع شد. رشته های دینی، روخوانی، سرود جزو درس های اجباری و درسهایی از قبیل «ریاضی» نیز وارد حوزه ی آمورشی گردید. در این مدارس علاوه بر خواندن، نوشتن نیز اهمیت ویژه ای یافت. افزون بر این فعالیت های عملی از قبیل کارهای دستی و هنری، کشاورزی و روش نگه داری حیوانات اهلی نیز جزو برنامه ی آموزشی گردید.

1860 ـ Landsallmueskole مدارس ملی
در سال 1860، مدارس کلیسایی و اجتماعی تبدیل به «مدارس ملی» یا landsallmueskolen شد. در این زمان بود که کتابهای درسی تولید و نشر یافته و در امر آموزش مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس این قوانین جدید، رشته های درسی جدیدی از جمله «تاریخ»، «جغرافی و زیست شناسی»، کار دستی و هنر، ورزش و نقاشی وارد برنامه ی آموزشی گردید.

Borgerlige folkeskole1889 یا مدارس مدنی
«مدارس مدنی یا Borgerlige folkeskole tid» نامی بود که در سال 1889 به مدارس دادند. به عبارتی می توان گفت که این دوران پایان دوره ی مدارس مذهبی یا مسیحی به شمار میرود. درس مسیحیت از درس اصلی به یک درس معمولی تنزل یافته و 20 تا 30 درصد زمان دروس مدرسه را به خود اختصاص می داد.
در سال 1920 قوانین «مقررات واحد یا enhetsskoleprinsippet» به مدارس ابلاغ شد. بر اساس این مقررات همه ی شهروندان اعم از ثروتمند و فقیر در برابر قوانین مدارس چه خصوصی و چه عمومی یکسان بودند.

1939 تدوین برنامه ی آموزشی Normalplanen
در سال 1939 همه ی مدارس موظف بودند تا از «برنامه معمولی آموزش یا Normalplanen» پیروی کنند. برنامه های آموزشی «چهارچوب و مضمون دروسی را که باید دانش آموزان مورد استفاده قرار می دادند تعیین می کرد. در این پلان، دوره ی مدرسه را به : دوران ابتدایی یا Grunnskole، که 7 سال بوده، دوره ی متوسطه یا Ungdomsskole، و دبیرستان یا videregående که هر کدام سه سال بودند تقسیم می کرد.
در سال 1969 Grønnskoleloven یا قوانین مدارس ابتدایی تغییراتی را در برنامه های مدارس اعمال کرد. از جمله برای حفظ حقوق دیگر اقلیت های دینی، درس های اجباری آموزش تعمید حذف گردید. مباحثی از قبیل «بینش انسانی»، «آزادی انتخاب دین»، «اخلاق جامعه» و مفاهیمی از این دست وارد دروس مدارس گردید.

KRL درسی تازه
در برنامه ی آموزشی 1974 Mønsterplan درس «مسیحیت» kristendomskunnskap به درس «مسیحیت و بینش انسانی kristendomsfag og livssynsfag » تغییر نام داد. 13 سال بعد در برنامه آموزشی 1987 Mønsterplan موضوعاتی در رابطه با «بینش انسانی و اخلاق» جای بیشتری باز کرد. بینش انسانی یا Livssynskunnskap برای دانش آموزانی بود که عضو «کلیسای نروژ» Den norske kirke نبودند. در ضمن برای رعایت یک جامعه «کثرت گرا یا پلورالیستیک» باید تغییراتی در درس دینی داده می شد. به همین رو رفرم هایی در سال 1997 روی داد. بر اساس این رفرم نام درس «مسیحیت» Kristendomsfaget به Kristendom, religion og Livssyn (KRL) (مسیحیت، دین و بینش زندگی) تغییر نام داد.

RLE جایگزینی برای KRL
جالب است بدانید این رفرم، نتوانست خواست بخشی از اقلیت های دینی مقیم نروژ را برآورده کند. در سال 2002 شکایتی از طرف سه خانواده ی مسلمان به کنوانسیون کودکان در سازمان ملل تقدیم شد. در این شکایت عنوان شد که بچه های غیر مسیحی، هم به همان اندازه از حقوقی دارا هستند تا آموزش های پایه ای را نسبت به دین و فرهنگی که به آن تعلق دارند، ببینند. بر اساس رای این کنوانسیون، دولت نروژ موظف شد تا نسبت به تامین حقوق اقلیت های دینی در کتاب های درسی اقدام کند. به عبارتی اگر در مدرسه ای فقط یک نفر پیدا می شد که دینی غیر از مسیحیت داشت، باید ملاحظات لازم برای او به عمل می آمد.
در اینجا شاید بد نباشد آمار جمعیت نروژ و ترکیب اعتقادات آنها را بدانید تا ببینیم چطور این مملکت کوچک نسبت به حقوق دیگر اقلیت ها و دین و اعتقاداتشان احترام قائل است. طبق آمار سال 2007 از 4.681.411 نفر جمعیت نروژ 4.087.000 نفر مسیحی هستند، که نام بخش اعظم آنها در «کلیسای نروژ» ثبت شده است. به عبارتی تقریبا همه ی نروژی ها مسیحی اند. بقیه گروههای دینی مقیم نروژ هم به این ترتیب ثبت شده اند:
ـ مسلمانها 72 000
ـ بوداها 10 000
هندو ها 3 700
سیک ها 2 200
یهودی ها 900
لازم است بدانید که Uuman-Etisk Forbundet (HEF) که یک جمعیت اخلاقی ـ بشری در نروژ است 76 000 عضو دارد.
بدین ترتیب وزارت علوم نروژ دست به تغییراتی در این درس زد. و در سال 2007 درس دین مسیحیت و بینش انسانی KRL تبدیل شد به RLE که مخفف Religion, Livssyns og Etikk به معنای «دین، بینش زندگی و اخلاق» می باشد. این درس جدید با این هدف در میان درسها گنجانده شد تا این امکان را به همه ی دانش آموزان مدارس بدهد، تا با پایه های ادیان مختلف آشنایی پیدا کرده و به نوعی تمرین در زمینه «تولرانسه یا تحمل عقاید دیگران» داشته باشند. بدین ترتیب دانش آموزان نروژ نه تنها در باره مسیحیت یاد می گیرند، بلکه در باره ی اسلام، یهودیت، بودا، هندو و بسیاری از بینش های انسانی ـ بی دینی ـ نیز آموزش می بینند.

کتاب درسی RLE که دانش آموزان راجب هندوها می خوانند.

کتاب

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع: جزوه های مختلف درس دانشگاهی مربوط به رشته ی RLE

و امروز، روز قشنگ حقوق بشر ...

2011-12-10T12:18:00.002+01:00

امروز روز جهانی حقوق بشر نام گرفته است. حقوقی که قرار است کرامت انسانی را محترم شمارد. 63 سال پیش در چنین روزی اعلامیه حقوق بشر توسط سازمان ملل تدوین شد. در منشور اول آن آمده است:

«تمام افراد بشر آزاد زاده می شوند و از لحاظ حيثيت و کرامت و حقوق با هم برابرند. همگی دارای عقل و وجدان هستند و بايد با يکديگر با روحيه ای برادرانه رفتار کنند.»

و ما هنوز با این حقوق بیگانه ایم. نه آزاد زاده می شویم و نه از لحاظ حیثیت و کرامت و حقوق با هم برابریم. هنوز به قول شاملو:

دهانت را می‌بویند
مبادا که گفته باشی دوستت می‌دارم.
دلت را می‌بویند

روزگارِ غریبی‌ست، نازنین

....

این شعر زیبای احمد شاملو را با صدای شاعر و اجرای داریوش گوش دهید:

http://parand.se/tr-bonbast.htm

ب مثل برف...

2011-12-07T20:22:00.003+01:00

دیشب پای تلفن بودم که نگاهم متوجه ی بیرون از پنجره شد. کاملا غیر منتظره بود. عین بچه ها داد زدم:

ـ اوه ... برف ... داره برف می یاد...

و سرم را به شیشه های سرد پنجره چسبانده، دستانم را به صورت سایه بان به دور چشمانم گرفتم تا بیرون را بهتر ببینم. دانه های درشت برف مثل پر های بالش از آسمان تلو تلو خورده به روی زمین می افتادند... زیبا و وصف ناپذیر بود. تمام چشم انداز روبروی خانه سفید شده بود. عین لباس عروس ...

با اینکه بیشتر اوقات سال در اینجا از زمین و آسمان برف می بارد، نمی دانم چرا اولین شب برفی برایم اینقدر دلپذیر است. بی شک مرا به سفرهایی می برد که وجودم را سرشار از جاودانگی می سازد. سفرهای کودکی...

بچه که بودم منظره ی برفی برایم معنای خاصی داشت: یک جنگل پر از کاج، با یک کلبه ی چوبی قشنگ که زیر برف آرمیده و از دودکش آن دود بر می خاست... و جای پایی که در میان برفها گم می شد... اینها را از کارتون های «دنیای والت دیسنی» قرض گرفته بودم، و همیشه خط رؤیاهای کودکی ام را هدایت می کردند. و سیر در این رؤیاهاخواب را از چشمانم می ربود. هر لحظه از پنجره، زیر چراغ تیر برق کوچه را می پاییدم تا در نور کمرنگ آن ریزش برف ها را رؤیت کنم. بعضا دعا هم می کردم:

ـ خدایا چی می شه امشب برف بیاد!؟

و لحظه شماری ها شروع می شد. بعضی از شب ها برف باریدن می گرفت. و من و برادرم جشن و پایکوبی که «تیتیله ـ فردا تعطیله ... ». اما نزدیک صبح که بیدار می شدم تا کوچه های برفی را نظاره کنم، خبری از برف نبود. تمام امیدهایم آب شده بودند. نمی دانم. نگاه آن زمان من به برف، گویا مثل نگاه این زمان من به معشوق بود. دعا می کردم که بیاید. و وقتی می آمد دعا می کردم که بماند. و وقتی می ماند، دعا می کردم که آب نشود... ولی می شد.

بعضا صبحها مادر خودش خبر خوش برف را به ما می داد. با این ترانه که از رادیو پخش می شد:

برف می یاد برف می یاد

دونه دونه دونه برف می یاد

ریزه ریزه ریزه برف می یاد [...]

و من تا دقایقی محو تماشای حیاط و باغچه ی پر از برف می شدم. دلم نمی خواست آرایش برفها بهم بخورد. دلم می خواست که این برفها دست نخورده می ماندند. حتی دلم نمی آمد که آدم برفی درست کنم. و وقتی «بُت» سیاه رنگم را به پا کرده وارد حیاط می شدم آرام آرام توی برفها قدم بر می داشتم. و با هر قدم جای پای خود را توی برفها نظاره می کردم. خدای من ... علامت برجستگی های پاشنه ی بُت روی برفها چنان به من احساسی می داد که کیف می کردم.

و تنها زیبایی بود که چشم را نوازش می داد.

***

امسال می خواهم به زمستان سلام بگویم. به برف زیبا... به شب های برفی ... دلم می خواهد عین بچگی ها «بت» هایم را بپوشم و جای بت ها رو توی برف دنبال کنم. زیر چراغ تیربرق بایستم و به آسمان برفی نظاره کنم. چقدر توی تاریکی می درخشند... چقدر صاف و تمیزند... بی شک مرا یاد کودکی ام می اندازند... بی شک مرا یاد عشق می اندازند.

دمی با نوای آذری در اسلو

2011-12-06T21:49:00.023+01:00

Les saken på norsk

گاهی برای فرار از سرمای دسامبرو شب های دراز بی معنا، یا برای خلاص شدن از خستگی کار و درس و امتحان لعنتی؛ لازم است که گریزی زد و جلایی به روح بخشید. و هیچ چیزی بهتر از موسیقی از عهده ی این کار بر نمی آید. به خاطر همین وقتی از طریق دوستان با خبر شدم که قرار است آخر هفته ی گذشته در اسلو کنسرت آذری برپا شود، معطل نکردم. با دو تن از دوستان هنرمند همراه شده و دوستان خوب دیگرم نیز که زحمت تهیه ی بلیط را هم به دوش گرفته بودند را در سالن «خانه کنسرت» Konserthus زیارت کردم.

شهردار اسلو آقای Fabian Stang کنسرت را افتتاح کرد و از برگزار کنندگان این کنسرت تشکر کرد که زمینه ی آشنایی جامعه ی نروژ را با فرهنگ دیگر کشورها از جمله آذربایجان فراهم آورده اند. شهردار ضمن عذر خواهی در بخشی از سخنان خود که باعث خنده ی حضار شد گفت: «به خانمم قول داده ام که امروز را با او بگذرانم، از این رو قادر نیستم تمام برنامه را در خدمت شما باشم.»
بنظر من قسمت آغازین یا رسمی برنامه یعنی خوش آمد گویی ها، سخنرانی شهردار، سفیر ترکیه و دو تن از نمایندگان مجلس، کمی خسته کننده می آمد. اما ادامه ی برنامه، که با اجرای هنرمندان جوان صاحب سبک از آذربایجان همراه شد بسیار تحسین برانگیز بود. چهره هایی آشنا و صدا و نوایی آشناتر.

زخمه های تار زن جوان «صاحیب پاشازاده» چنان بود که آدم را با خودش می برد. و ناله های حزین کمانچه زن جوانتر «طغرل» موقعی که با صدای دختر جوان خواننده «سابینه عربلی» همراه می شد واقعا لذت بخش بود.

در بخشی از برنامه یکی از دوستان هنرمند ما «عاشق جعفر» ساکن اسلو ساز ـ قوپوز ـ را با استادی نواخته و آهنگ های «عاشقلار» را باصدایی حزین اجرا کرد. او با ساز ـ قوپوزـ عاشقی خود چنان «ایلک محبتین ـ عشق اول» را خواند که بر دلم غم نشست.

(راجع به کنسرت فوق در وبلاگ نروژی م «Gjennom vinduet mitt» همراه با عکس هایی از این برنامه بخوانید و ببینید.)

اما روز فردایش یکشنبه به دعوت دوستان دست اندر کارکنسرت، در ضیافت کوچک و خودمانی ی هنرمندان شرکت کرده و با کیک و چایی و گپ و گفتگو بیشتر با یکدیگر آشنا شدیم. و این هم عکس های یادگاری از این بعد از ظهر پر خاطره.

:Relaterte saker:

Bandet Savalan

شکایت ـ شعر، صدا و موزیک متن از: مختار برازش

2011-11-20T18:15:00.003+01:00

مزایای کله سیاهی و کاربرد پشم و پیله!

2011-11-15T20:17:00.005+01:00

دو سال پیش یکی از همکارانم بریده ی یکی از روزنامه ها را با ذوق و شوق در اختیار من قرار داد، وگفت که این برای من است. نگاه کردم. آگهی ای برای یافتن «هنرپیشه» بود. یک «هنرپیشه ی کله سیاه». البته درخواست آگهی به این صراحت نبود، ولی خب سر و ته اش را که می زدی همین از آب در می آمد. (می توانید راجع به آن در اینجا بخوانید)

کنجکاو شدم و به قولی ما که مادر زادی هنرپیشه بودیم، بدمان نمی آمد که تنی به آب بزنیم و توی «اودیشون» شرکت کنیم. اینکار را کردم. آقای کارگردان ـ که فرانسوی الاصل بود ـ از بازی ما خوشش آمد. گفت اگر نیاز بود به من زنگ می زنند. و بالاخره زنگ زدند. خوشحال شدم. گفتم: ... بالاخره «هنرپیشه» شدیم.

روز قرار، کارگردان (مارسیلینا مارتین والینتاMarcelino Martien )، یکی از هنرپیشه های اصلی ( رونه تمتهRune Temte ) و همچنین تهیه کننده، حاضر بودند. من خیلی هیجان زده بودم. متنی را به من داده و گفتند که بخوانم. من هم رفتم توی حس و خواندم.

کارگردان گفت:خودشه!

هنرپیشه ی اصلی هم تایید کرد. دل تو دلم بند نبود. یعنی مفتی مفتی هنرپیشه شدیم. خوشحال و خندان پای قرار داد نشستم. اما همین که کارگردان کمی مرا ورانداز کرد، پرسید: چشمت به سبزی می زنه؟

یاد مادرم افتادم. بچه که بودم به من می گفت: «آمریکایی اوغلوم» (پسر آمریکایی م) کمی که بزرگتر شدم، بعضی ها تو فامیل هم به من می گفتند: «اوروس کله»! (کله روسی) به خاطر اینکه کمی چهره ام به روشنی می زد و موهایم سیاه سیاه نبود.

به خارج که مهاجرت کردیم، گفتیم که اقلا در زندگی از یک شانس برخوردار شده ایم و آن هم همین «کله نه سیاهی» ست.

وقتی آقای کارگردان این را از من پرسید،خوشحالیم دو برابر شد. گفتم افتادیم روی نقش اول.... بالاخره یکی فهمیده بود که ما با دیگر کله سیاه ها فرق داریم.

گفتم: والله مردم که اینجوری می گن....

گفت: پیرهنت رو در بیار ببینم!

ترسیدم. پرسیدم: مگه قراره صحنه ی سکسی بازی کنم؟

لبخندی زد و گفت: در بیار لطفا!

ما هم در آوردیم. و خلاصه کارگردان و هنرپیشه ی اصلی شروع کردند به پشم و پیله ی «طلایی» رنگ روی بدن ما خیره شدن و بحث کردن.

پس از لحظه ای کارگردان از من خواست که پیراهنم را بپوشم. سپس با لحنی ناراحت گفت:

ـ برای نقش ما تو فیلم خیلی مناسبی، ولی متاسفانه نمی تونیم قبولت کنیم.

انگار پتک را زدند توی سرم.

گفتم: چرا؟

گفت: چون تو «کله سیاه» نیستی. در ضمن چشمت هم مثل کله سیاههای دیگه نیست.

و به خاطر اینکه ناراحت نشوم. گفت: به هر حال یک نقشی برات در نظر گرفتم.

ما ناامید از در خانه ی امید در آمدیم. توی راه با خودم گفتم: به خشکی شانس! می بینی تو رو خدا! حالا که قرار است هنرپیشه شویم، کله سیاه نیستیم.

...

سه ماه پیش، همان همکار سابق زنگ زد. گفت: مختار دنبال مدل برای یک عکس یا فیلم تبلیغاتی می گردند؟ گفتم: ... او زودتر گفت: « آره کله سیاه!»

گفتم: البته ما جد اندر جد مدلیم، ولی مثل اینکه توی طالع ما برای هنرپیشگی و مدل شدن، کله سیاهی نوشته نشده...

گفت: ضرر نداره امتحان کن.

و امتحان نکردم. چون مسلما جواب همان بود.

پریروز در یکی از خیابانهای اسلو مشغول قدم زدن بودم که چشمم به آگهی تبلیغاتی ی «فوق» خورد.

حالا فهمیدم که کله سیاهی و پشم و پیله داشتن کجا کاربرد داره ؟....
..

.
.

در همین رابطه بخوانید:

آیا دوست دارید در فیلم بازی کنید؟

زبان و زخم زبان! ـ

2011-11-07T19:39:00.007+01:00

پریشب بعد از مدتها طی مکالمه ای تلفنی با یک دوست خیلی با ارزش و نازنین، سخنانی از زبانم جاری شد که او را رنجاند... خیلی متاسف شدم. تمام دیروز و امروز ذهنم مشغول بود. تمام این مدت با خودم کلنجار رفتم که چرا چنین شد. در حالیکه شاید می توانستم با فن بیانی ظریف تر باعث این رنجش نشوم. بسیار فکر کردم. آیا ایرادم از «فن بیان ضعیف» بود؟ یا مضمون صحبت ها آزار دهنده بود؟ اصلا چرا یک نفر از حرفی می رنجد؟ چرا باید دیگران را با حرف مان برنجانیم؟ چه عاید ما می شود؟

نروژی ها اصطلاحی دارند که می گوید: Språk er makt. یعنی «زبان،قدرت می آورد.» ولی اگر خودمانی این جمله را ترجمه کنیم یعنی اینکه زبان، اعتبار آدمی ست. به عبارتی کسانی که خوب از «زبان» استفاده می کنند، قدرت و اعتبار دارند. بر عکس این موضوع هم صدق می کند. یعنی کسی که از زبان به درستی بهره مند نمی شود، اعتبار خود را از دست می دهد.

اما آیا منظور از این زبان، زبان گرامری ست؟ گمان نکنم. به عنوان مثال زبان آقای خمینی رهبر انقلاب 57، تقریبا از هر گونه قواعد دستوری عاری بود. با این حال ایشان با همین زبان به بزرگترین قدرت جامعه دست یافت. پس منظور از «زبان» تاثیری است که زبان یا سخنان شما می تواند بر دیگران بگذارد. این تاثیر می تواند منفی هم باشد.

اما چرا این موضوع را پیش کشیدم؟ پریشب بعد از مدتها طی مکالمه ای تلفنی با یک دوست خیلی با ارزش و نازنین، سخنانی از زبانم جاری شد که او را رنجاند... خیلی متاسف شدم. تمام دیروز و امروز ذهنم مشغول بود. تمام این مدت با خودم کلنجار رفتم که چرا چنین شد. در حالیکه شاید می توانستم با فن بیانی ظریف تر باعث این رنجش نشوم. بسیار فکر کردم. آیا ایرادم از «فن بیان ضعیف» بود؟ یا مضمون صحبت ها آزار دهنده بود؟ اصلا چرا یک نفر از حرفی می رنجد؟ چرا باید دیگران را با حرف مان برنجانیم؟ چه عاید ما می شود؟ و الی آخر.

بعد از یک بازگفتگو متوجه شدم، که ایندوست گرام از «شیوه ی گفتار» من آزرده خاطر شده است. در محافل رسمی به آن «ادبیات گفتگو» می گوییم. فکر می کنم اشکال کار بعضی از ما در ادبیات سخنوری است. ما در سخن گفتن ادبیات خاصی را بکار می بریم که مخاطب را می آزارد. البته در حیطه ی تخصص من نیست که راجع به این موضوع قلم فرسایی کنم، ولی اشاره به دو مورد آن را لازم می بینم:

امری حرف زدن: زبان ما به گونه ای است که اکثر جملات مکالمه ای ما به صورت امری ادا می شود. اکثر ما به صورت «دستوری» حرف می زنیم. «بیا، نکن، برو، ببین!» این شیوه ی امری برای ما موقعی قابل تشخیص است که به فراگیری زبان جدیدی مشغولیم. مثلا موقعی که در کلاس نروژی مشغول یادگیری زبان بودم، متوجه شدم که ما در ادای جملاتمان به نروژی از «باید» یا ـ به نروژی ـ må زیاد استفاده می کنیم. «تو باید این کار را بکنی»، «باید بروی» و از این قبیل. این شیوه ی حرف زدن حتی معلم های ما را نیز می رنجاند. در حالیکه ما منظوری نداشتیم. در زبان نروژی به جای «باید»، «می توانی» استعمال دارد: «می توانی بروی؟» «می توانی ... ؟» که این شیوه نه تنها امری نیست، بلکه آنرا مودبانه تر می سازد.

پیشداوری ها: بعضا هنگام بحث یا گفتگو، شاید ما بدون آنکه متوجه باشیم، جملات را به گونه ای ادا می کنیم که نوعی «قضاوت» یا «پیشداوری» را در آن نمایش می دهیم. مخصوصا در جمله های سوالی ما اینگونه «پیشداوری ها» موج می زند. مثلا به جای اینکه سوال کنیم کجا بودی؟ میگوییم فلان جا بودی؟ این قضاوت مخاطب را نیش می زند. و این نیش گاهی تا مدتها بر جای می ماند. اصطلاحا به آن «زخم زبان» می گویند که گویا بدتر از زخم شمشیر است.

با خود فکر کردم که عمر ما آنقدر دراز نیست که دوستان خود را به خاطر این «ادبیات» به خاطر این «زبان» بیازاریم. به قول شاعر: «تا توانی دلی بدست آور ـ دل شکستن هنر نمی باشد.» بنابراین با درس گرفتن از این خطای بزرگ خود، سعی می کنم هنر و زبان خود را برای این مهم بکار ببرم: «دل بدست آوردن!»

Light headed

2011-11-06T23:29:00.002+01:00

شاید از این «کارتون» Mike Dacko بتونیم درس ایثار رو از «نور به سرها» یاد بگیریم.

من و دوربین مخفی ـ قسمت دوم و آخر

2011-11-03T19:10:00.014+01:00

من و دوربین مخفی ـ قسمت اول

بعد از رفتن رئیس از اتاق، سرکی به دور و بر کشیده، گوشه کنار ها را وارسی کردم. می خواستم مطمئن شوم که دوربین ها کار می کنند و زحمتمان به هدر نمی رود.
من و «عمو جان» ظاهرا در وسط یک بحث بسیار جدی و داغی ـ در واقع تمرین ـ قرار داشتیم که رئیس Espen با قهوه و کیک و شیر وارد شد. از قیافه اش پیدا بود که زور می زند تا از بین مکالمات ما که بعضی از آنها به عمد «نروژی ـ سوئدی» ادا می شد، چیزی دستگیرش شود. او درحالیکه فنجان عمو جان را با قهوه پر و کیک را به طرفش تعارف می کرد، شروع کرد از اعتبار شرکت سرمایه گذاری شان حرف زدن: شمعه ای از تاریخچه ی شرکت را برای ما شرح دادن، از حجم کارهای شرکت، از جمله سرمایه گذاری های بانکی و حتی نفتی آن در بعضی از کشورهای حوزه ی خلیج فارس گفتن و ... ولی ما راستش زیاد علاقه ای به اینکه شرکت آقای رئیس چقدر اعتبار دارد، نداشتیم. مسئله ما «محرم اسرار بودن» شرکت بود.
رئیس گفت: خب ما که کار غیر قانونی ای نمی کنیم، چرا عموی شما اصرار دارد که مسئله پنهان بماند؟
عمو یعنی «الشیخ المصطفی» در حالیکه نصف دهانش را با کیک پر کرده بود و به زورِ قهوه آنرا پایین می داد، با چشمکی عمدی از زیر عینک دودی که رئیس را هم متوجه ساخت، اشاره کرد که جواب ایشان را بدهم.
من با دستپاچگی یک قولوپ از قهوه ام را سر کشیده، گفتم:
ـ راستش آقای رئیس، عمو جان مایل است که Karina رو به عنوان مدیر این بخش سرمایه گذاری در نروژ بگماره. ولی در عین حال باید شرکت شما و شخص شما بر کل اوضاع مدیریت داشته باشید ... خب می دونین دیگه....
ـ کارینا؟ اون کیه؟
عموجان با نگاهی شیطنت آمیز متوجه ام ساخت که پاسخ رئیس را بدهم:
ـ راستش Karina کارینا معشوقه ی جدید عموجان در نروژه... و قراره که به عنوان مدیر شرکت انجام وظیفه کنه. عموجان معمولا از دخترهای جوان و خوشرو در شرکت هاش استخدام می کنه ...
عمو جان در حالیکه از یک طرف قهوه و از طرف دیگر تسبیح بدست گرفته بود، از زیر عینک دودی اش نگاهی به رئیس انداخته، مزاح کنان گفت: ـ بله ... خب این دخترهای جوان و خوشگل خوب بلدند چکار کنند... مگه نه آقای رئیس؟! ها ها ها ...

رئیس که تا اینجای کار اشکالی در روند سرمایه گذاری نمی دید، نگاه آرامی به عمو جان که اکنون با لبخند رضایت داشت نگاه رئیس را جواب می داد، انداخته و با خونسردی گفت:
ـ خب البته ... هیچ جای نگرانی نیست. شما هر جور که بخواهید ما اطلاعات رو ثبت می کنیم. و شرکت به کسی جز شخص مربوطه پاسخگو نیست.
عمو جان برش دوم ککش را هم توی دهان گذاشت و با سر به من اشاره کرد که ادامه دهم:
ـ البته ما واقف به این مسئله هستیم. ولی راستش مشکل اصلی ما کارینا نیست.
رئیس نگاهی به من کرد و منتظر بقیه ی حرفم ماند. من ادامه دادم:
ـ مسئله اصلی «شمسی خانم» همسر عمو جان است، که در سوئد زندگی می کنه. عمو جان نمی خواد که «شمسی» بویی از قضیه ی سرمایه گذاری در نروژ و یا مدیریت کارینا در این شرکت ببره. چرا که ممکنه به خاطر سوء ظنی که هم اکنون هم پیدا شده، مداخله کرده و تمام کارها رو بهم بزنه.
حالا قیافه ی رئیس کمی در هم رفت. نگاهی به تیپ و قواره ی عمو جان انداخته، و در حالیکه ته لبخند زورکی به لب داشت، گفت:
ـ ام... راستش ما اصلا کاری به مسائل خصوصی مردم نداریم. برای ما سرمایه گذاری مهم است که خب اینکار به صورت قانونی انجام می شه...

در این زمان من و عمو جان کمی خودمان را در گیر یک بحث ساختگی کردیم که مصطفی با لحنی ناراحت به سوئدی گفت:
ـ امکان نداره ... به اون مربوط نیست.
ـ البته که مربوط نیست. ولی عموجان، سیاست ایجاب می کنه که شما نرمش بیشتری داشته باشین. وگر نه ممکنه «افسانه خانم» سنگ اندازی کنه ...
حالا دیگر بحث ما نصف ایرانی و نصف نروژی بود و جناب رئیس فقط متوجه شده بود که گویا دارد با آمدن اسم های تازه ای به میدان موانعی در راه این سرمایه گذاری هنگفت، ایجاد می شود.
به آرامی در حالیکه نگرانی توی لحن سوالش موج می زد، رو به من کرد و گفت: مشکلی پیش اومده مگه؟
من با خونسردی تمام گفتم: البته مشکلی که نه. ولی عمو جان کمی اغراق می کنه ... چون راستش رو بخواهین این نیم میلیون سرمایه، باید از یک حساب بانکی درایران تامین بشه که این حساب به نام خانم «افسانه» است.
عمو در این میان وارد بحث ما شد و به زبان سوئدی سعی کرد رئیس را قانع کند که:
ـ شما اصلا نگران نباشید. این در واقع یک مسئله ی خانوادگی است و من و افسانه همیشه از این بحث ها داشتیم و داریم. این خانم هرگز حاضر نیست که دست به ریسک بزند. از همون جوونی مانع پیشرفت های من در بسیاری از کارها بوده ...
رئیس Espen که کم کم داشت گیج می شد، وسط حرف عمو جان پرید و پرسید:
ـ ببخشید این خانم «افسانه» چی گفتین، کیه؟
عمو نگاه متعجبانه ای به من کرده و در حالی که لحن طلبکاری به خود گرفته بود، از من خواست که توضیح دهم. من هم سریع وارد میدان شده دنباله ی سخن را چنین شروع کردم که:
ـ راستش افسانه، زن اول عمو جان است که در ایران زندگی می کنه.
رئیس که قهوه ی داغ توی گلویش در حال پایین رفتن بود، با سرفه ی شدیدی آنها را بالا آورد. من کیلنکس را به سرعت از روی میز برداشته و بطرف رئیس نگه داشتم. او گرفت و تشکر کرد.
ـ ولی نگران نباشین. اون اصلا کاری به سرمایه گذاری های عمو در خارج نداره. فقط تنها مطلبی که شرکت شما نباید لو بده اینه که زن اول عمو هیچ چیزی راجع به زن دوم عمو در سوئد، و یا راجع به «کارینا» معشوقه ی عموجان در نروژ نمی دونن... بنابر این می فهمین دیگه ....
رئیس در حالیکه از تعجب خشکش زده بود، دهانش را پاک کرده و پرسید:
ـ ببخشید من نفهمیدم، البته مسائل خصوصی شما به من مربوط نیست، ولی شرکت ما چی کار باید نکنه؟
عمو دنباله ی حرف مرا گرفت:
ـ البته آقای رئیس لطفا فکر منفی نکنین. افسانه خانم زن اول بنده اصلا خارج رو دوست نداره. و اصلا حاضر نبوده با من بیاد خارج. و من هم ... خب مثل شما جوون بودم و دنبال ترقی! خب ایران که جای ترقی نبود. اما هر چه اصرار کردم این خانم حاضر نشد که با من خارج بیاد...
حالا عمو جان مکثی کرده و حرفش را با لحن غمگین تری ادامه داد:
ـ البته اگر زن اولِ اول من ـ حاجر ـ زنده بود، اصلا این مسائل دیگر پیش نمی آمد.
حالا من کیلنکس را به طرف الشیخ المصطفی که کم کم داشت اشک دور چشمانش جمع می شد، گرفتم.
تشکر کرد و با صدای بغض کرده ادامه داد:
ـ ما عین لیلی و مجنون... و نگاهی به من کرد.
ـ منظورش رومیو و ژولیت آقای رئیس ...
ـ بله ما عین رومیو و ژولیت بودیم....
ـ کی؟ شما و او «افسانه نه ...»؟

ـ نه من و حاجر او زن اولِ اول ... و بغض صدای عمو جان را برید و اشک های ساختگی ش را با کیلنکس در زیر عینک دودی ی مسخره اش پاک کرد.
رئیس فقط برای آنکه چیزی گفته باشد، گفت:
ـ می فهمم... ولی ... این مسائل شخصی ...
حالا دیگر رئیس فرسخ ها از موضوع اصلی که عقد قرار داد با ما بود، دور افتاده و فقط برای اینکه تکلیفش را با سرمایه گذاری نیم میلیونی معلوم کند، هر از گاهی حرفهای عمو جان را که مشتی خاطرات بی سر و ته بود، با سر تایید می کرد.
عمو جان بعد از اتمام سخنرانی پر شور و تعریف کردن از ایام جوانی و اینکه چقدر خوش تیپ بوده و چند تا دوست دختر داشته، فنجان خالی اش را به طرف رئیس گرفته با احترام پرسید:
ـ می تونم یه قهوه ی دیگه بگیرم؟
ـ البته.... رئیس جواب داد و در حالیکه که هنوز اثرات شوک توی صورتش موج می زد. دنبال جمله ای بود که بگوید:
ـ خب من نفهمیدم بهتره که برگردیم به اصل موضوع. شما بالاخره می خواین سرمایه گذاری بکنین یا نه؟
ـ البته من که نه آقای رئیس ... عموجان اونکل الشیخ المصطفی قراره.
و مصطفی با لبخند جانانه ای که انگار از هزار تا فحش خواهر و مادر برای رئیس بدتر باشد، دندانهای روکش طلایش را انگار که به طرف قلب او نشانه گرفته باشد، نشان داده، پیش دستی خالی کیکش را به طرف رئیس دراز کرد تا رئیس یک برش کیک دیگر را در درون آن بگذارد. بعد در حالیکه به آرامی حرف می زد، گفت:
ـ مثل اینکه آقای رئیس زیاد با فرهنگ ماها آشنایی ندارن...
این را عموجان به زبان سوئدی گفت. رئیس که نمی خواست از غافله عقب مانده باشد گفت:
ـ البته چرا... تا حدودی شنیدیم....
ـ ها ها ... پس می دونین بعضی چیزها برای ما خیلی مهمه ... بعد به من اشاره کرد:
ـ مثلا هدیه دادن.... پسر هدیه آقای رئیس را بهشون بده.
و من از داخل ساک مان یک «قلیان» کوچک که بیشتر شبیه اسباب بازی بود، در آورده خدمت آقای رئیس دادم.
ـ اینرا از دوبی خریده ام آقای رئیس!
رئیس که باتعجب حرکات ما را نظاره می کرد، از پذیرش آن امتناع کرد.
ـ ما اجازه نداریم از مشتری هامون هدیه قبول کنیم.
ـ نه نه، شما باید این را از ما قبول کنید. این در بین ما رسمه که هدایایی بدیم. قابل شما را نداره ...
رئیس بین رودربایستی و تعارف سکوت را ترجیح داد.
من دنباله حرف قبلی خود را گرفتم:
ـ خب آقای رئیس بد نیست بدونید که در ممالک ما مرسومه که تا 4 تا زن قانونی داشته باشن....
عموجان سریع توی حرف من پرید:
ـ بعضی ها تا ده تا هم دارن...
رئیس که اکنون شکم برآمده ی خود را با شکم بر آمده ی عموجان که سنش به 65 می زد، مقایسه می کرد، سعی کرد با شبهه و شوخی ی ظریفی قضیه را سر هم آورد، گفت:
ـ تازه بنظر می یاد که عمو جان شما یکی هم طلبکار باشن.... ها؟
و عمو جان که با خونسردی کیک و قهوه را پایین می داد، با خنده های موذیانه ای پاسخ داد که:
ـ البته زن چهارم من «شری جون» آنقدر نجیب هست که کاری به کار بنده نداره ...
رئیس قیافه اش دگرگون شد. رو به من کرده پرسید:
ـ نه ... نمی خواین بگین که عمو، زن چهارم ...؟
عمو خنده ی غروری بر لب داشت.
گفتم: خب البته ...
رئیس یقه ی پیراهنش را شل کرد و چیزی نگفت.
عمو با حرارت خاصی ادامه داد که :
ـ البته شما باید بدونین که ما ... اون چیه شما می گین؟ آها... تساوی حقوق زن و مرد رو کاملا رعایت می کنیم.
من هم عمو جان را تایید کردم: likestilling .
و عمو باز با حرارت ادامه داد: ـ مثلا زن چهارم من که تو امریکا زندگی می کنه همون حقوقی رو می گیره که کارینا تو نروژ می گیره ...
رئیس در حالیکه حرفی برای گفتن پیدا نمی کرد، دستانش را جلوی دهانش گرفته و سکوت پیشه کرده بود....

***
... صدای خنده ی من و «الشیخ المصطفی» بعد از اینکه خود را در خیابان یافتیم، همه جا را گرفته بود. رئیس هدیه ی ما را قبول نکرده آن را به ما پس داد. ولی ما قرار گذاشتیم که به محث حل کردن قضیه سرمایه ی عمو که قرار بود از امریکا با رضایت زن چهارم تامین بشود، در اولین فرصت با او تماس بگیریم.
***
در یکی از عصر های پاییز بود. حدود 60 ـ 70 نفر مهمان با لباس های شیک و برازنده در یکی از لوکال های (سالن های) کرایه ای محل جمع شده، و مشغول جشن گرفتن پنجاه سالگی اسپن بودند. اسپن که غرق در شادی و غرور روی صندلی مخصوص، کنار زن و دوستان خود نشسته، سر از پا نمی شناخت. بطری های شراب روی میزها آدم را وسوسه می کرد. هر کس که خاطره های شیرین با اسپن را به یاد می آورد، با قاشق روی شراب خوری زده و بعد از دعوت همه به سکوت شروع به صحبت می کرد. و این او بود که با سخنرانی هر یک از حضار به وجد آمده، جام خود را بالا گرفته، «skål» ـ به سلامتی ـ آنها را پاسخ می گفت. سپس همه با هم سرودهای مختلف را به افتخار او می خواندند..... آه چه روزی... بی شک آن روز اسپن بود.
ولی آنطرفتر «هایدی» بعد از آنکه قاشق را روی شراب خوری ها نواخته و همه را به سکوت دعوت کرد، پروژکتور روشن شده، نور روشنی را روی پرده سفید روبروی سالن تاباند. همه ساکت شدند تا ببینند که هایدی چه چیزی برای نمایش دارد.
هایدی ضمن تعریف و تمجید از اسپن، از دو نفر دیگر هم دعوت کرد تا وارد سالن شده و درکنار او قرار گیرند. جمعیت به طرف در ورودی سالن خیره شد. دو نفر تازه وارد که هیچ شباهتی با حاضرین نداشته، و بنظر هم نمی آمد که آشنایی ی قبلی با اسپن داشته باشند، آرام آرام از کنار میز همه گذشتند. اسپن که تا این ساعت بسیار شنگول بنظر می آمد، با دیدن این دو یکه ای خورد. در آن شرایط سرمستی، خوب به خاطر نیاورد که این کله سیاه ها را کجا دیده است، ولی مطمئن بود که این قیافه ها را می شناسد. این دو نفر هدیه ای را که حمل می کردند روی میز هایدی گذاشتند. هایدی آنرا باز کرد. یک قلیان بود. همان «پیپ آبی»...
حالا اسپن کاملا به خاطر می آورد که به چه تله ای افتاد بود. فیلم پخش شد.
ـ نه .... نه .... امکان نداره هایدی ... اصلا فکرشو نمی کردم...
صدای اسپن همراه با خنده های مهمانها توی سالن پیچید....

من و دوربین مخفی ـ قسمت اول

2011-11-01T19:49:00.016+01:00

گوشی خانه زنگ زد. ورداشتم. خانم هایدیHeidi بود. رئیس سابقم. بعد از سلام گرم و احوال پرسی، گفت: یادت هست که قرار بود یه کاری برام انجام بدی؟

گفتم: البته ...

گفت: الان موقع شه...

کمی مکث کردم.

گفتم: فکر نمی کنی یارو بفهمه؟

گفت: تو از عهده ش بر می میای. کاری کن که نفهمه...

تو رودربایستی افتادم. ولی از طرفی بهش قول داده بودم. هایدی یکی از رئیس های بدردبخور بود. مدتها قبل که هیچ جا نتوانسته بودم کاری پیدا کنم، این او بود که مرا توی کودکستانی که تحت مسئولیتش قرار داشت، استخدامم کرده بود. حالا او درسش را تکمیل کرده و قرار بود در یک شرکتی که از قضا یک «شرکت سرمایه گذاری» بود، شروع به کار کند. و احتیاج به کمک من داشت. شاید تعجب کنید. ولی درست است ... او قرار بود رئیس جدیدش را که 50 ساله می شد، سوپرایز کند. خب می دانید که اینجا مردم به تولد های صفر دار یعنی 30 ساله، 40 ،50 و 60 ساله و اینها خیلی اهمیت می دهند. و 50 سالگی مهمترین آن است. و من هم به او قول داده بودم که تو این «سوپرایز» کمکش کنم.

ـ شک نمی کنه هایدی؟

ـ اتفاقا به مخیله شم خطور نمی کنه که شما دارین دسش می ندازین.

خنده ام گرفت.

گفتم: برنامه شو می چینم بعد بهت خبر میدم.

آن روزها «مصطفی» شوهر خواهرم هم برای دید و باز دید پیشم بود. از او در مورد یک «برنامه ی سری» پرسیدم. شاخک های او تکان خورد. او اصلا برای اینجور کارها سرقفلی می داد.

گفتم: می خوایم یکی رو دس بندازیم.

ابروهایش را بالا انداخت و با شوخی گفت: تو که می دونی اصلا شغل آبا و اجدادی ی من همینه.... گفتم: پس خودت رو آماده کن برای بازی تو یه فیلم «دوربین مخفی»! خندید و قبول کرد.

راستش تا حالا اینکار را نکرده بودم. در واقع برایم یک حیطه ی کاملا جدید و تجربه نشده بود. با همه طی یکی دو روز کار، سناریویی دست و پا کردم و به هایدی خبرش را دادم. در ضمن بهش گفتم که ما دو نفریم. من به اتفاق «عمو جان، الشیخ المصطفی!»

خندید. وگفت که به من خبر می دهد.

***

هماهنگی های لازم انجام شد. روز موعد رسید. من با «onkel الشیخ المصطفی» که قرار بود نقش «عموجان پولدار» مرا بازی کند، عازم آدرس این «شرکت سرمایه گذاری» در شهر آسکر Asker شدیم. هر دو مان لباس های تر و تمیز پوشیده بودیم. و «عمو جان» با یک عینک آفتابی که تو ذوق می زد، یک شال عربی که روی شانه هایش انداخته، یک تسبیح دانه درشت هم به دستش گرفته بود، تیپ خاصی بهم زده بود.

زنگ در را زدیم. و رئیس آقای اسپن Espen که انتظار ما را می کشید، با روی باز ما را به دفترش هدایت کرد.

نشستیم. هایدی با کمک چند تا از همکاران زیر دست این رئیس جدید مقدمات کار را فراهم آورده بود. دو دوربین مخفی توی دفتر او کار گذاشته شده بود. و به ما آدرس داده بودند که کجا و چطور در کادر دوربین قرار بگیریم که چهره ی «آقای رئیس» در فیلم باشد. علاوه بر این، من دیکتافونی نیز همراه داشتم که کاملا صدا را مجزا و به طور واضح تر ضبط می کرد.

رئیس Espen با احترام پرسید:

ـ چیکار می تونم براتون بکنم؟

من نگاهی مودبانه به عمو جان انداخته و با خونسردی گفتم:

ـ من مختار هستم، و ایشون «اونکل ـ یعنی عمو ـ الشیخ المصطفی» هستن. مصطفی در حالیکه دانه درشت تسبیح را لای انگشتانش بازی می داد، سری تکان داد و به رئیس عرض ادب کرد.

ادامه دادم:

ـ راستش من اینجا به خاطر اینکه مترجم عموجان باشم، آمدم. هم اینکه تنها معتمد عمو جان تو خانواده من هستم. بنابر این بعد از مشاورت با یکی از کارمندان جدید شما، من و عموجان به این نتیجه رسیدیم که شاید شرکت شما بتونه در این راه کمک مون کنه ... یعنی کمک عمو جان کنه...

رئیس کنجکاو یش گل کرد: می تونم بپرسم در چه رابطه ای می تونیم کمک کنیم؟

من نگاهی به دور و بر انداختم و با صدای آهسته تری گفتم:

ـ راستش قبل از اینکه وارد اصل موضوع بشیم، باید اطمینان حاصل کنیم که می شه به شما اعتماد کرد. رئیس با اطمینان به ما نگاه کرده، بسرعت گفت:

ـ خب، البته ما محرم هستیم...

ـ یعنی تمام اونچیزی که گفته می شه از این اتاق بیرون نمی ره... در حالیکه این را می گفتم، نگاهی هم به عمو جان انداختم که با سر گفته های مرا تایید می کرد.

حالا رئیس بیشتر راغب شده بود.

ـ همونطور که گفتم ما اسرار مشتری هامون رو اصلا فاش نمی کنیم.

رو به عمو جان کرده و رضایت عموجان را جلب کردم. سپس سینه هایم را صاف کرده رو به رئیس گفتم:

ـ والله عمو جان تو کار تجارت شرکت های نفتی است. یعنی بود. الان تقریبا بازنشسته شده و توی سوئد زندگی می کنه. ولی برای دست گرمی قراره که یه سرمایه گذاری کوچولو توی نروژ دست و پا کنه.

آقای رئیس بار دیگر ما را برانداز کرد. و حالا دیگر می توانست قیافه ی «Onkel عمو الشیخ المصطفی» را با بسیاری از شیخ های عرب که روی دریایی از پول سیاه غوطه ور می خورند مقایسه کند. با اشتیاق پرسید:

ـ سرمایه گذاری؟ روی چی؟

ـ خب ما به خاطر همین اینجا مراجعت کردیم. که شما در این زمینه به ما مشورت بدین. البته عمو جان مشاور مخصوص داره، ولی همونطور که گفتم قرار نیست که کسی از این سرمایه گذاری مطلع باشه. به خاطر همین با شما داریم صبحت می کنیم.

رئیس کمی خودش را جابجا کرد: Onkel ... چی چی فرمودید؟

ـ بگید المصطفی کافیه ...

ـ بله المصطفی ...

و مصطفی با نگاه استفهام آمیزی شکم بر آمده ی خود و آقای رئیس را مقایسه کرد.

ـ چه مبلغی می خوان سرمایه گذاری کنن؟

من نگاهی به عموجان کردم. عمو جان با لبخند مرموزانه ای به سوئدی گفت: پانصد هزار دلار.

رئیس کمی دستپاچه شد.

ـ منظورتون پنجاه هزار دلاره؟

عمو کمی ترش کرد. رو به من کرده با جدیت گفت: بهش بگو: پنجاه هزار دلار اگه بود که اینجا نمی اومدیم.

آقای رئیس اندکی به فکر فرو رفت. نمی دانم داشت به سهم 30 درصد شرکتش فکر می کرد یا که از الان داشت برای سرمایه ی عموجان برنامه ریزی میکرد. با همه چند لحظه ای از این سکوت نگذشته بود که از جایش بلند شده و با نزاکت خاصی گفت: اجازه بدین براتون یه قهوه بیارم. ... با شیر می خورین یا بدون شیر. و قبل از اینکه منتظر جواب ما باشد با عجله دفتر را ترک کرد.

ادامه دارد ....

گفت و گفتم ها (1)

2011-10-31T20:11:00.010+01:00

گفت: بازم که چسبیدی به فکر و خیال؟

گفتم: من نچسبیدم، این فکر و خیال لعنتی ی که ولم نمی کنه.

گفت: خب اقلا به جای این چرندیات به یه زندگی ی بهتری فکر کن؟

گفتم: من بهش فکر می کنم، اما اون به من فکر نمی کنه.

و یادم اومد که جوون جوونی یام، موقعی که بادِ لطیف عاطفه، بلوغیتم رو نوازش می کرد، دنبال جای خلوتی می گشتم که بشینم و فکر کنم. مثلا تو قعر جنگل، لابلای درختای کنار رودخونه چنان آدم رو می گرفت که ناگهان صدای چه چه بلبل، و جیرجیرِ جیرجیرک و وغ وغ قورباغه ها ... تو هم قاطی می شد و بیا و ببین چه خبره؟ تو رو از هر چی طبیعت و آرامش بیزار می کرد... اما کنار دریا، به به! بغل پلاژهای متروکه، موقعی که می تونستی «شکل قلب» رو روی تپه های کوچیک شنی رو به باد بکشی، صدای گوش خراش تیکه حلبی های وارفته ی آویزون از سقف پلاژها، که انگار تو مخت می کوبید، چنان زوزه های ملایم باد رو خفه می کرد که تو رو از هرچی کنار دریا فراری می داد.... بگذریم. به هر حال، حسرت اینو داشتم که فارغ از دوست و آشنا، و آدمهایی که همیشه دور و برم می پلکیدن و نمی ذاشتن تنها باشم، کمی برم و خودم باشم.

اما الان.... دنبال جایی می گردم که اینقد «خودم» نباشم. کلافه م کرد. آقا جان اصلا می دونی؟ می خوام به جای قورباغه و کلاغ و درخت و چه چه بلبل، صدای کر کننده ی بوقتاکسی و عربده ی چهار تا آدم مست رو بشنوم. این تنهایی لعنتی باعث شده تا شبح «فراموش شده ام» ها رؤیاهای شبانه ام رو تسخیر کنه. و فکر و خیال بی سرو ته هم خودش رو با چیزهایی مشغول کنه که بنظر اصلا با نُرم های امروزی همخونی ندارن. مثلا فکر می کنم که همه ی انسانها باید وجدان داشته باشن. یا به چیزی در زندگی به نام عشق فکر کرده باشن. یا فکر می کنم که وفاداری نوعی ارزشه که باید تو زندگی باشه. چه می دونم از این حرفا!

گفت: آقای رمانتیک، دوران حافظ و مولوی بسر اومده ...

گفت: خب همینجوری به زندگی، آدما نگا می کنی که همه ازت پراکنده می شن.

گفتم: یعنی می گی چشامو ببندم و به دور و برم نگا کنم؟

گفت: همه جا نه! جایی که باید چشات باز باشه، باز نگه دار! و یه چشمک حواله م کرد.

گفتم: آخه ...

گفت: آخه نداره. مگه نمی گی تنهای؟ خب نگا کن، مگه مرض داری که می خوای آدما رو مطالعه کنی.

راست می گفت. این نگاه ناب و رمانتیک به قضایای اطراف، به آدما، به زندگی، برای همه پسندیده نیست. اونها رو از کنارم پراکنده می سازه. و منو تنهاتر ...

اما بالاخره من نفهمیدم که با این وضع «چطور باید من خودم باشم و خودم رو آنگونه که هستم، دوست بدارم.»

گفت: مگه آزار داری؟ مگه خود آزاری؟

گفتم: نه والله ...

گفت: مردیکه: حالی خوش باش و عمر بر باد مکن!

جلو کشیدن ساعت

2011-10-30T23:30:00.003+01:00

دیشب ساعت ها رو یه ساعت کشیدیم عقب. هر سال این موقع به خاطر صرفه جویی در انرژی برق چنین کاری می شه. به همین سادگی. آب از آب هم تکون نمی خوره. با خود فکر کردم که کاشکی می شد این امکان هم بدست می اومد که ساعت ها رو می کشیدیم جلو. برای صرفه جویی تو حوصله هامون. برای رد کردن همه ی اوقات ناخوشی که لحظه های ما رو می بلعه ...

آره دلم می خواست ساعت رو می کشیدم جلو. ولی نه یه ساعت یا دو ساعت... درست تا دمیدن نور صبح امید... تا اون موقع...

حکایت عوض کردن عینک ما

2011-10-29T21:25:00.002+02:00

مدتی بود که سرم درد می کرد. نمی دانستم چرا، تا اینکه فهمیدم از عینکم است. عینک مطالعه ام. دیروز پیش چشم پزشک بودم. بعد از معاینه گفت: درسته...

گفت: باید عینکت رو عوض کنی.

پرسیدم: یعنی پیر شده ام؟

گفت: ناراحت نباش! دور رو عین عقاب می بینی، ولی نزدیک ها را نه. گفت: طبیعی یه.

قبلا هم یکی با طعنه اینرا به من گفته بود. ولی منظور او از دور «دیگران»، و نزدیک «نزدیکان» بود. اما او معتقد نبود که این طبیعی ست. و طبیعی نبود.

بالاخره عینکم را عوض کردم. به همین سادگی. این همان عینکی بود که برایم عزیز بود. عینکی که با آن سطرهای کتاب و روزنامه ها را قشنگ تر می دیدم. و از خواندن خسته نمی شدم. همان عینکی که هر وقت جا می گذاشتمش، انگار جزئی از خود را فراموش کرده بودم. انگار ناقص بودم. اما حالا... باعث سردردم بود. و با سه شماره عوض شد. با خود فکر کردم که انگار رابطه ی ما با زندگی نیز حکم همانچشم و عینک را پیدا کرده اند. روزگار مدیدی را در کنار یکدیگر سپری و زندگی می کنیم، لذت می بریم، بال می گشاییم ... لیکن بعد از کمی نه «سردرد» بلکه «دردسر» عوض شان می کنیم. عوض مان می کنند.

به سادگی ی همان عینک عوض کردن ها!

منتها بدون معاینه ی پزشک....

بالاخره چراغ سبز امریکایی ها

2011-10-27T20:14:00.002+02:00

بالاخره انتظار ایرانی ها بسر آمد. بالاخره امریکا بر سر میز مذاکره نه با دولت فخیمه ی ایران، بلکه با ملت ایران ـ که بی بی سی و پارازیت علی الحساب نمایندگان مستقیم آنها هستند ـ نشسته و چراغ سبز داد که آی ملت ایران «از شما حرکت از ما برکت»!

خانم هیلاری کیلنتون که در دو مصاحبه ی جداگانه با خنده و ملایمت حرف می زد، در جواب یک ایرانی با غیرتِ چهره اش ناپیدا، در بی بی سی که پرسید:«چرا ما را تحریم کردید؟ این به ضرر ملت ایران است»، گفت: «پس چکار کنیم؟ دنبک می زدیم دولت ایران برقصد؟»

این خانم که در هر دو مصاحبه، یک لباس بر تن داشت حکومت ایران را «کوته فکر» نامیده و گفت که ایرانی ها لیاقتشان بهتر از این رژیم است. ایشان اما در طعنه ای به ملت شریف ایران گفت: «لیبی یایی ها از ما کمک خواستند، ما هم کردیم. و حکومت شان هم ساقط شد.» این طعنه در واقع پیامی بود به ما که یا باید تقاضای کمک کنیم یا می کردیم. این در حالی است که ملت شریف ایران این کار را کرده بودند. آنها در خیابانها با شعار «اوباما ـ اوباما ـ یا با اونا یا با ما» از امریکای جهانخوار سابق و عزیز فعلی در خواست کمک کرده بودند. خانم کلینتون در جواب این شعار ما گفت که «ما با رهبران جنبش سبز تماس گرفتیم، ولی آنها کمک ما را نخواستند.» از این سخن چنین پیداست که آخر و عاقبت حرف گوش نکردن همین می شود. نزدیک یکسال است این رهبران آب خنک می خورند، و آب از آب هم تکان نمی خورد.

بنظر من این یک واقعه ی مهمی است. و روشنفکران و سیاسیون ما، باید خارج از انگاره های پنجاه ساله ی ضد امپریالیستی روی این موضوع کار کنند. پنجاه سال پیش همه ی دیکتاتور های منطقه با دخالت و اجازه ی نیروهای خارجی به قدرت رسیدند. گویا تقدیر چنین است که اکنون با اجازه و دخالت همان نیروها باید از میدان خارج شوند.

به ثمر رسیدن اعتراضات لیبی یایی ها، مصری ها، و بقیه ی جهان عرب که با حمایت قدرت های جهانی امکان پذیر شد از یک طرف، و به جایی نرسیدن جنبش سبز ایران که عمق و جهت ریشه دارتری داشت از طرف دیگر، همین نتیجه گیری را القا می کند.

گفتم: بالاخره یک عمر مبارزه کردیم، هیچ ثمری نگرفتیم. شاید با دخالت خارجی نتیجه ای بگیریم.

گفت: خب اگر قرار بود خارجی ها دخالت کنند، چرا اینقدر کشش دادیم.

گفتم: اشکال ندارد، ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه ست.

به مصاحبه خانم هیلاری کلینتون از بی بی سی هم توجه کنید:

http://www.bbc.co.uk/persian/tv/2009/01/000000_ptv_your_turn.shtml

روز سازمان ملل در مدرسه

2011-10-24T22:20:00.002+02:00

« ... امروز 24 اکتبر به عنوان روز سازمان ملل تعیین شده است. درست بعد از پایان جنگ جهانی دوم، قدرت های بزرگ دنیا برای پیشگیری از جنگ های خونین تر، «جامعه ملل» را به «سازمان ملل متحد» تبدیل کردند. در ابتدا 51 کشور عضو داشت ولی اکنون اعضای آن به 193 کشور رسیده است. ما به عنوان کمیته ی روز سازمان ملل این روز را گرامی می داریم ....»

و بدین ترتیب برنامه ی خود را در مدرسه با مراسم و برنامه های ویژه ای شروع کردیم. تشکیل صندوق کمک برای ارسال به بچه های فقیر دنیا از طریق شرکت در یک «مسابقه ی دو و میدانی» یکی از آنها بود. شاگردان مدرسه هر کدام با خود 20 کرون آورده بودند تا با شرکت در این مسابقه به این آکشون بپیوندند. من به عنوان یکی از معلمان عضو «کمیته ی روز سازمان ملل» یک برنامه خطابه یا کنفرانس را آماده کرده بودم. وقت زیادی را برای ساختن این برنامه که در فرمت Power Point بود، صرف کرده بودم. تنظیم فیلم ها و عکس ها و موسیقی مناسب برای هر کدام از فِرم ها کلی وقت مرا گرفته بود. ولی در نهایت توانسته بود مخاطبان مرا راضی نگه دارد. مخاطبان من بچه های کلاس های پنجم، ششم و هفتم بودند. بنابر این باید در حدی این برنامه تهیه می شد که قابل فهم برای هر یک از این گروه سنی باشد. من در آغاز اشاره ای داشتم به فرق میان «مسافرت» و «مهاجرت» و « پناهندگی». و بالاخره قادر شدم آنها را با خود همراه کنم تا بخشی از واقعیت های تلخی که پشت این محرومیت ها نهفته است را درک کنند.

برای آنها شرح دادم که:

«وقتی می خواهید مسافرت بروید، پشت کامپیوتر می نشینید، بلیط پرواز می خرید، هتل تان را در یکی از بهترین مکان ها انتخاب می کنید، بعد دو هفته در آرامترین نقطه به استراحت می پردازید... ولی پناهندگی چنین نیست. شما وقت اینرا هم ندارید که لباسهایتان را جمع کنید. مجبور به ترک خانه ی خود هستید. و بدتر از همه نمی دانید چه آینده ای در انتظار شماست.»

در این قسمت عکس ها و فیلم هایی از پناهندگان که مجبور بودند به خاطر شرایط جنگی خانه و کاشانه ی خود را ترک کرده، کمک زیادی کرد تا شاگردان بفهمند که چرا در دنیا پناهنده داریم. یکی از معلمان به من گفت که یکی از شاگردان تازه فهمیده که چرا این همه خارجی برای پناهندگی به نروژ می آیند. این قسمت برنامه توجه ی خیلی از شاگردان را جلب کرد. من اشک را در چشمان بعضی از آنها دیدم.

همچنین اشاره به وظایف سازمان ملل و سازمانهای مربوطه و ارائه آمار و ارقام پناهندگان جهان که بیش از نیمی شان کودک هستند، نیز بخشی از برنامه بود. همچنین اشاره داشتم که علت پناهندگی همیشه به جنگ و بی خانمانی بر نمی گردد. گفتم در بعضی از کشورها ابراز عقیده و سخن آزاد نیست. و به خاطر نبود آزادی هستند خبرنگاران، نویسندگان و فعالین سیاسی که تحت تعقیب و فشار دولت های خودشان قرار می گیرند و مجبورند آنجا را ترک کنند. به اینها، پناهندگان سیاسی گفته می شود.

بچه های نروژی آهنگ «آی منیم جوجه لریم» را می خوانند

در قسمت دوم برنامه ی من، که برای رده های کلاس چهارم و سوم تهیه کرده بودم، باز اشاره ای داشتم به روز سازمان ملل. و قرار بر این شد که چه ها یک «ترانه ی غیر نروژی» یاد بگیرند. در این قسمت آهنگ «آی منیم جوجه لریم» که یکی از ترانه های کودکان آذربایجانی ست انتخاب کردم. به آنها گفتم. فرض کنید سوار یک سفینه فضایی شده ایم و دور دنیا را می گردیم. ناگهان سوخت مان تمام می شود، و مجبوریم که در یک سرزمینی فرود آییم. طبیعتا ما زبان آنها را نمی دانیم. ولی اگر یک ترانه از آنها را یاد گرفته و بخوانیم، شاید بتوانیم دوستان زیادی پیدا کنیم. بدین ترتیب شروع کردیم به یاد گرفتن آهنگی جدید....

حالا بچه ها می فهمیدند که یاد گرفتن یک زبان جدید چقدر چالش برانگیز است. و شاید سمپاتی بیشتری با کودکانی که جدیدا وارد نروژ و مدرسه شده اند، می کردند.

یکی از موسیقی هایی که استفاده کردم.

نوک شکسته ی مداد رنگی ی خیالم

2011-10-19T20:05:00.005+02:00

... خیلی کار می کنم. نه اینکه دوست دارم. به خاطر اینکه سر کار باشم. خستگی ی کار زیاد، قابل تحمل تر از خستگی ی تنهایی ست. دارم زور می زنم که خود را فراموش کنم. و همه ی آن چیزهایی که به این «خود» تعلق دارد. دارم به یک «خود» فردا می اندیشم. خودی که باید باشد. خودی که نمی خواهم باشد! شکوفه های اندوه درونم را با یادها آبیاری می کنم. در انتظارم که شاید روزی گل های آرامش آنرا بچینم و روی موهای پریشان کسی بنشانم. مدادرنگی خیالم دارد زندگی را با رنگ روشن تری نقاشی می کند. ولی پاک کن های لحظه ها، قادر نیستند لکه های خاکستری جا مانده در دفتر خاطره هایم را به این سادگی پاک کنند. هر چقدر که آبی می زنم، باز لکه ها پیداست. و من که دیگر حاضر نیستم این نقاشی ها را نشان کسی دهم. انگار هر روز که می گذرد بیشتر با این «کس»ها رودربایستی پیدا می کنم. بیشتر با آنها غریبه می شوم. همانهایی که با یک ترانه پیدایشان می شود، و هنوز ترانه تمام نشده گم می شوند. همانهایی که هنوز مرکب علامت سوال پشت شمایلشان خشک نشده، انتظار جمله ای قشنگ بعد از « : » را دارند. انگار مثل سایه هستند. فقط موقعی که آفتاب پشتم است آنها را می بینم. آفتاب که نیست می شود، آنها هم... حق هم دارند. دیگر کسی با شعر از نردبان رؤیاها بالا نمی رود. دیگر کسی حوصله ی گلایه های عشق سوخته را ندارد. و من دارم خاکستر آنرا با دست خود خاک می کنم. نه به خاطر اینکه دل «کسی» را به دست آورم یا بشکنم. به نظرم آنهایی که استعداد عشق را دارند، توانایی معشوق بودن را از دست داده اند. همه طلبکارند. حتی همانهایی که بی وفایی کرده اند. آنها هم قصه ی عشق نافرجامشان را بنا بر ملاحظاتشان باز گو می کنند. به خاطر اینکه خریداران جدید را سرکار بگذارند. و واهمه ی اینکه من نیز در چرخه ی این بازار گرفتار آیم، مرددم می سازد.

می خواهم رنگ روشن تری را برای پاییز انتخاب کنم. اما مغز مدادرنگی ی خیالم شکسته ..... دارم دنبال مدادتراشی می گردم که نقاشی هایم را دوباره از سر گیرم....

به یادشان باشیم

2011-10-17T23:00:00.003+02:00

امشب دلم گرفته است. به خاطر زندانیان در بندمان. آنهایی که در شرایط کاملا غیر انسانی، در سیاهچالهای جمهوری اسلامی گرفتارند. بدترین احساس موقعی به سراغ انسان می آید که احساس کند دیگران فراموشش کرده اند. و من فکر می کنم این کوچکترین کاری ست که می توانیم بکنیم: «به یادشان باشیم.»

من در این روزهای تار و بی خبری، با افروختن شمعی، یاد زندانیان در بندمان را گرامی می دارم، و با خانواده هایشان ابراز همدردی می کنم. امیدوارم روزی برسد که دیگر کسی به خاطر ابراز عقایدش در زندان نباشد.
شاید وقتش باشد که همه ی ما اگر برای چند لحظه هم شده به یاد این عزیزان شمعی بیافروزیم.

«عشق سرخ پوش» نمرده است!

2011-10-16T11:37:00.014+02:00

چندی پیش ـ در تیرماه ـ جوانان تهرانی و مخصوصا دختران ابتکار جالبی بکار بستند تا پروژه ی «عشق گمشده ی تهران» یا «یاقوت زن سرخ پوش عاشق میدان فردوسی» را باز اجرا کنند. همان زن سرخ پوشی که عشق او سبب شده بود تا نام او بر سر زبان ها افتد.

اگر اشتباه نکنم من این زن را یکبار دیده بودم. و برای من نوجوان هم این سوال پیش آمده بود که او کیست و چرا؟ و داستان او را از این و آن شنیده بودم. همیشه از خود سوال می کردم که چطور چنین چیزی ممکن است؟ چطور عشق دارای چنین قدرتی ست؟

مسعود بهنود هم قبل از انقلاب برنامه ای رادیویی از او ساخته بود. این برنامه الان در یوتوب موجود است. در مورد او هم چنین توضیحی آمده است:

«آن‌هایی که تهرانِ پیش از انقلاب را به یاد دارند زن سرخ‌پوش اطراف میدان فردوسی را دیده‌اند. زنی بزک‌کرده، لاغراندام، با قامتی متوسط، صورتی استخوانی که گذر عمر و ناگواری روزگار شکسته‌اش کرده بود. همه چیزش سرخ بود: کیف و کفش و جوراب و دامن و پیراهن و تل سر و بغچه‌ی همیشه‌دردستش و این اواخر روسری و عصایش. .

تهرانی‌ها نام «یاقوت» بر او گذاشته بودند و خود نیز چنین دوست داشت. سال‌ها ــ می‌گویند بیست سی سال ــ هر روز، صبح تا شب، ساکت و آرام در حوالی میدان فردوسی ایستاده بود.[...] چنان به اطراف میدان نگاه می‌کرد که گویی همین لحظه کسی که منتظرش بوده از راه می‌رسد. [...] به پایین میدان نگاه می‌کرد. همه می‌گفتند جفای معشوقی که از او خواسته بود با لباس سرخ بر سر قرار بیاید و قالش گذاشته بود او را برای همیشه سرخ‌پوش و خیابان‌نشین کرده بود. آدم‌ها را یکی‌یکی نگاه می‌کرد مگر یکی از آن‌ها همانی باشد که باید. گاهی که خسته می‌شد روی سکوی مغازه‌ها می‌نشست. مغازه‌دارهای اطراف با او مهربان بودند و به او چایی یا غذا می‌دادند. بعضی گفته‌اند رهگذران به او پول هم می‌دادند و من خود این را ندیدم، ولی می‌دیدم که گاهی لات‌ها و کودکان ول‌گرد و گدا سربه‌سرش می‌گذاشتند و او ناچار به جای دیگری از میدان می‌رفت.»

اما آنچه که برایم جالب تر آمد اینکه بالاخره بعد از سالها کسی یا کسانی پیدا شده و به این فکر افتادند که این زن سرخ پوش میدان فردوسی را به عنوان «نماد عشق گمشده ی تهران» یاد کنند.

با خود فکر کردم که پس هنوز عشق نمرده است. هنوز دنیای دیجیتال و «عشق دیجیتالی» نتوانسته همه ی عشاق را دیجیتالی کند. و هنوز کسانی هستند که به خاطر عشق واقعی نفس میکشند. این عکس ها برایم خیلی جالب آمد. گفتم با شما به اشتراک بگذارم:

عکس ها از فیس بوک صفحه «بانوی سرخ پوش میدان فردوسی» برداشته شده است. که این ابتکار و پیشنهاد را مطرح کرده.
لینک زیز هم یک برنامه ی رادیویی زمان قبل از انقلاب از این بانو است. مصاحبه با خود او هم در بخشی از این برنامه موجود است.

http://www.youtube.com/watch?v=fGcSY1_yvqc

علیک سلام دوست من!

2011-10-15T10:23:00.006+02:00

امروز صبح، شنبه، وقتی از خواب برخاستم، دنبال بهانه بودم تا به کسی یا چیزی سلام بگم. از پنجره ی اتاق خوابم که به بیرون نگا کردم، اونقد منظره ی قشنگی جلوی چشمام نقش بسته بود که زبونم از گفتن ایستاد. دریاچه ی روبرو رو مه پوشانده بود و سحر گاه پاییزی رو با قدرت تموم به رخ طبیعت می کشید. من چیزی نگفتم. این اون بود که به من سلام می گفت. به تنهایی م، به آرامش، ... و به زندگی ...

و من چاره ای نداشتم جز اینکه بگم: علیک سلام دوست من!